Vamana Purana — Rules of Purity (Shauca), Shloka 35

Rules of Purity (Śauca), Permissible Foods, and the Duties of the Householder and Forest-Dweller

Devanagari script

कृत्वा शिरःस्नानमथाङिड्कं वा संपूज्य तोयेन पितॄन् सदेवान् होमं च कृत्वालभनं शुभानां कृत्वा बहिर्निर्गमनं प्रशस्तम्

Transliteration

kṛtvā śiraḥsnānamathāṅiḍkaṃ vā saṃpūjya toyena pitṝn sadevān homaṃ ca kṛtvālabhanaṃ śubhānāṃ kṛtvā bahirnirgamanaṃ praśastam

Translation

سر کا غسل یا باقاعدہ جسمانی غسل کر کے، پانی کے ذریعے دیوتاؤں سمیت پِتروں کی درست طور پر پوجا/ترپن کرے۔ پھر ہوم کر کے مبارک لیپ (انولپن) کرے؛ اس کے بعد گھر سے باہر نکلنا مستحسن کہا گیا ہے۔

Word by Word

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• शिरःस्नानम्: head-bath
• शिरःस्नानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिरस् + स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: शिरसः स्नानम्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle): ‘then/next’

• अङ्गीट्कम्: (a ritual item; uncertain)
• अङ्गीट्कम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्गीट्क (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (reading per given text; meaning uncertain)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय (disjunctive particle): ‘or’

• संपूज्य: having worshipped
• संपूज्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having worshipped’

• तोयेन: with water
• तोयेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• पितॄन्: the ancestors (pitṛs)
• पितॄन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सदेवान्: together with the gods
• सदेवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स + देवान् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष/समाहारार्थ: ‘with the gods’ (सह देवान्)

• होमम्: fire-offering (homa)
• होमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• अलभनम्: (a ritual act; ‘anointing/marking’?)
• अलभनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अलभन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (ritual act/term; exact sense context-dependent)

• शुभानाम्: of auspicious (things/people)
• शुभानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक (contextual), षष्ठी (genitive), बहुवचन; ‘of auspicious (ones/things)’

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• बहिः: outside
• बहिः: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: बहिः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb): ‘outside’

• निर्गमनम्: going out/exit
• निर्गमनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: निर्-गम् + अन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; verbal noun ‘going out’

• प्रशस्तम्: commendable/approved
• प्रशस्तम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रशस्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate adjective agreeing with निर्गमनम्

Speakers

• Not specified in the provided excerpt.

Primary Deities

• Pitṛs
• Devas

Key Themes

• Vrata/Rituals
• Pitṛ-tarpaṇa
• Homa
• Āhnika (daily rites)
• Purity and auspiciousness

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Daily life is framed as reciprocal obligation: one honors ancestors (lineage continuity) and gods (cosmic order) before engaging the world, emphasizing gratitude, duty, and remembrance as foundations for worldly action.

How does this fit the Pancalakshana?

Again, this is ācāra/dharma material rather than cosmogony or dynastic history. In pancalakṣaṇa terms it is ancillary instruction (upabṛṃhaṇa) supporting dharma within the Purāṇic corpus.

What is the symbolic significance?

Water-offerings to Pitṛs and Devas symbolically connect vertical axes of existence—ancestral past and divine cosmos—so that one’s outward movement (bahirnirgama) proceeds only after re-establishing inner and social-sacred alignment.