Vamana Purana — Rudra's Wrath & Kalarupa, Shloka 20
Rudra’s Wrath at Daksha’s Sacrifice and the Iconography of Kālarūpa through the Zodiac
Devanagari script
त्रिपुरघ्नस्ततः क्रुद्धस्तलेनाहत्य चक्षुषी निपातयामास भुवि क्षोभयन्सर्वदेवताः
Transliteration
tripuraghnastataḥ kruddhastalenāhatya cakṣuṣī nipātayāmāsa bhuvi kṣobhayansarvadevatāḥ
Translation
پھر تریپورغن (شیو) غضبناک ہو کر ہتھیلی سے (ان کی) آنکھوں پر ضرب لگا کر انہیں زمین پر گرا دیا، اور تمام دیوتاؤں کو مضطرب کر دیا۔
Word by Word
त्रिपुर-घ्नःTripuraghna (Śiva, slayer of Tripura)
त्रिपुर-घ्नः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottripura (प्रातिपदिक) + ghná (कृदन्त/प्रातिपदिक; हन् धातु (धातु) से घ्न-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रिपुरस्य घ्नः) — शिवः
ततःthen
ततः:
सम्बन्ध/काल (temporal)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
कर्ता-विशेषण (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootkruddha (कृदन्त; क्रुध् धातु (धातु), क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण
तलेनwith the palm (of the hand)
तलेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
आहत्यhaving struck
आहत्य:
पूर्वक्रिया (prior action)
TypeIndeclinable
Rootā-han (हन् धातु + आ-उपसर्ग)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
चक्षुषीthe two eyes
चक्षुषी:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcakṣus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), द्विवचन
निपातयामासcaused to fall / knocked down
निपातयामास:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootni-pat (पत् धातु) + णिच् (causative)
Formलिट् (Periphrastic perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)
भुविon the ground
भुवि:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhū (भूमि प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
क्षोभयन्shaking/agitating
क्षोभयन्:
कर्ता-विशेषण (concomitant action of subject)
TypeVerb
Rootkṣubh (क्षुभ् धातु) + णिच् (causative)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; णिजन्त
सर्व-देवताःall the deities
सर्व-देवताः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + devatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारय (सर्वाः देवताः)
Speakers
Not explicit in the given excerpt; typically within Pulastya–Nārada narrative frame
Primary Deities
Śiva (Tripuraghna)All Devas (collective)
Key ThemesShaivismDaitya-Deva ConflictDivine chastisementHumbling of celestial pride
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }