Paingala Upanishad 28 — Verse 28

Sanskrit (Devanagari)

तत्र तत्र परं ब्रह्म सर्वत्र समवस्थितम्। हन्यान्मुष्टिभिराकाशं क्षुधार्तः खण्डयेत्तुषम्। नाहं ब्रह्मेति जानाति तस्य मुक्तिर्न जायते॥२८॥

Padapatha (Word Split)

तत्र तत्र । परम् । ब्रह्म । सर्वत्र । समवस्थितम् । हन्यात् । मुष्टिभिः । आकाशम् । क्षुधा-आर्तः । खण्डयेत् । तुषम् । न । अहम् । ब्रह्म । इति । जानाति । तस्य । मुक्तिः । न । जायते ॥

IAST Transliteration

tatra tatra paraṃ brahma sarvatra samavasthitam | hanyān muṣṭibhir ākāśaṃ kṣudhārtaḥ khaṇḍayet tuṣam | nāhaṃ brahmeti jānāti tasya muktir na jāyate ||28||

Translation

وہاں بھی اور یہاں بھی، وہی پرم برہمن ہر جگہ یکساں طور پر قائم ہے۔ کوئی مٹھیوں سے آکاش کو مارے، یا بھوک سے بے قرار آدمی بھوسے کو پیس ڈالے؛ اسی طرح جو یہ نہیں جانتا کہ “میں برہمن ہوں”، اس کے لیے مکتی پیدا نہیں ہوتی۔

Academic Translation

Here and there, the supreme Brahman is everywhere equally present. One might strike the sky with fists; a man tormented by hunger might crush husks. (So too,) for one who does not know “I am Brahman,” liberation does not arise for him.

Verse Context

• Moksha through Brahma-jñāna (Aham Brahmāsmi)
• Mahavakya: Directly aligns with the mahāvākya “अहं ब्रह्मास्मि (ahaṃ brahmāsmi)” by asserting liberation depends on this knowledge.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)