Paingala Upanishad 25 — Verse 25

Sanskrit (Devanagari)

अहं ब्रह्मेति नियतं मोक्षहेतुर्महात्मनाम्। द्वे पदे बन्धमोक्षाय न ममेति ममेति च॥२५॥

Padapatha (Word Split)

अहम् । ब्रह्म । इति । नियतम् । मोक्ष-हेतुः । महात्मनाम् । द्वे । पदे । बन्ध-मोक्षाय । न । मम । इति । मम । इति । च ॥२५॥

IAST Transliteration

ahaṃ brahmeti niyataṃ mokṣa-hetur mahātmanām | dve pade bandha-mokṣāya na mameti mameti ca ||25||

Translation

اہلِ عظمتِ نفس کے لیے نجات کا یقینی سبب یہی معرفت ہے: «میں ہی برہمن ہوں»۔ بندھن اور مکتی کے لیے دو ہی لفظ ہیں: «میرا نہیں» اور «میرا»۔

Academic Translation

The fixed (certain) cause of liberation for the great-souled is (the knowledge) “I am Brahman.” For bondage and liberation there are two words: “not mine” and “mine.”

Verse Context

• Moksha through Brahma-jnana; mamakara (mine-ness) as bondage
• Mahavakya: Directly aligns with the Mahāvākya “अहं ब्रह्मास्मि (ahaṃ brahmāsmi)” (Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Yajurveda); Paingala reiterates its liberating import.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)