Mandukya Upanishad 7 — Verse 7

Sanskrit (Devanagari)

नान्तःप्रज्ञं न बहिष्प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनं न प्रज्ञं नाप्रज्ञम् । अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणम् अचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं शान्तं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते स आत्मा स विज्ञेयः ॥७॥

Padapatha (Word Split)

न । अन्तः-प्रज्ञम् । न । बहिः-प्रज्ञम् । न । उभयतः-प्रज्ञम् । न । प्रज्ञान-घनम् । न । प्रज्ञम् । न । अप्रज्ञम् । अदृष्टम् । अव्यवहार्यम् । अग्राह्यम् । अलक्षणम् । अचिन्त्यम् । अव्यपदेश्यम् । एक-आत्म-प्रत्यय-सारम् । प्रपञ्च-उपशमम् । शान्तम् । शिवम् । अद्वैतम् । चतुर्थम् । मन्यन्ते । सः । आत्मा । सः । विज्ञेयः ॥७॥

IAST Transliteration

nāntaḥprajñaṃ na bahiṣprajñaṃ nobhayataḥprajñaṃ na prajñānaghanaṃ na prajñaṃ nāprajñam | adṛṣṭam avyavahāryam agrāhyam alakṣaṇam acintyam avyapadeśyam ekātmapratyayasāraṃ prapañcopaśamaṃ śāntaṃ śivaṃ advaitaṃ caturthaṃ manyante sa ātmā sa vijñeyaḥ ||7||

Translation

تُریہ نہ باطن کی آگہی ہے، نہ ظاہر کی آگہی، نہ دونوں کی آگہی؛ نہ شعور کا گھنا تودہ؛ نہ شعور، نہ بےشعوری۔ وہ غیرِمرئی ہے، معاملہ و لین دین سے ماورا، ناقابلِ گرفت، بےعلامت، ناقابلِ تصور، ناقابلِ بیان؛ اس کی حقیقت ایک ہی آتما کی یقینی معرفت ہے؛ وہ کثرتِ پدیدات کا فروکش ہونا ہے—پُرسکون، مبارک، غیرِدوئی۔ اسی کو وہ چوتھا کہتے ہیں؛ وہی آتما ہے؛ وہی جاننے کے لائق ہے۔

Academic Translation

[Turīya is] not that which is conscious of the internal, not that which is conscious of the external, not that which is conscious of both; not a compact mass of consciousness; not conscious, not unconscious. It is unseen, not an object of transaction, ungraspable, without distinguishing mark, unthinkable, indescribable; its essence is the certitude of the one Self; it is the cessation of phenomenal proliferation, peaceful, auspicious, non-dual. This they consider the Fourth; that is the Self; that is to be known.

Verse Context

• Turīya (Ātman/Brahman as non-dual reality; prapañcopaśama)
• Mahavakya: Directly supports Atharva-veda Mahāvākya “ayam ātmā brahma” by defining the Ātman as advaita and the Fourth beyond waking/dream/deep sleep.
• Atharva
• Atharva-veda (Ātharvaṇa tradition; commonly transmitted with Śaunaka affiliation) Shakha
• Chandas: Prose