Verse 2

Ekakshara

Sanskrit (Devanagari)

विश्वे निमग्नपदवीः कवीनां त्वं जातवेदो भुवनस्य नाथः । अजातमग्रे स हिरण्यरेता यज्ञैस्त्वमेवैकविभुः पुराणः ॥२॥

Padapatha (Word Split)

विश्वे । निमग्न-पदवीः । कवीनाम् । त्वम् । जात-वेदः । भुवनस्य । नाथः । अजातम् । अग्रे । सः । हिरण्य-रेताः । यज्ञैः । त्वम् । एव । एक-विभुः । पुराणः ।

IAST Transliteration

viśve nimagnapadavīḥ kavīnāṃ tvaṃ jātavedo bhuvanasya nāthaḥ | ajātam agre sa hiraṇyaretā yajñais tvam evai kavibhuḥ purāṇaḥ ||2||

Translation

تمام رشیوں/کویوں کے وہ راستے جن میں وہ غرق ہیں، تو ہی ہے؛ اے جات ویدس، تو ہی بھون کا ناتھ ہے۔ آغاز میں وہ ایک غیرمولود تھا، سنہری بیج والا؛ یَجْنوں کے ذریعے صرف تو ہی واحد، ہمہ گیر، قدیم رب کے طور پر پوجا جاتا ہے۔

Academic Translation

(You are) the paths into which all the seers are immersed; you, O Jātavedas, are the lord of the world. Unborn at the beginning, that One is of golden seed; by sacrifices you alone (are worshiped as) the one all-pervading ancient (Lord).

Verse Context

• Ajāta (unborn) Brahman/Īśvara; Brahman as the goal of yajña and the inner ‘path’ of the ṛṣis
• Mahavakya: Resonates with “prajnānam brahma” via the epithet Jātavedas (all-knowing fire/consciousness) and with “tat tvam asi” insofar as the sought Lord is the very ground of the seeker’s knowing.
• Atharva
• Chandas: Mixed/irregular (late Upaniṣadic, not strictly Vedic chandas)