Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

Devanagari script

द्विनेत्रं द्विभुजं सौम्यं नीलालकविभूषितम् । रक्तपादांबुजतलं सुरक्तकरपल्लवम्

Transliteration

dvinetraṃ dvibhujaṃ saumyaṃ nīlālakavibhūṣitam | raktapādāṃbujatalaṃ suraktakarapallavam

Translation

وہ نہایت لطیف و پُرسکون روپ میں ظاہر ہوئی—دو آنکھوں اور دو بازوؤں والی؛ نیلگوں زلفوں سے آراستہ؛ اس کے کنول جیسے قدموں کے تلوے سرخ، اور نازک ہاتھ خوب سرخی مائل۔

Word by Word

• द्विनेत्रम्: two-eyed
• द्विनेत्रम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: द्वि-नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्; द्विगु-समासः (संख्यापूर्वपद)

• द्विभुजम्: two-armed
• द्विभुजम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: द्वि-भुज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्; द्विगु-समासः

• सौम्यम्: gentle, pleasing
• सौम्यम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• नीलालकविभूषितम्: adorned with dark-blue curls
• नीलालकविभूषितम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: नील-आलक-विभूषित (प्रातिपदिक); नील (adj) + आलक (noun ‘curl/lock’) + विभूषित (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), ‘adorned’; समासः—तत्पुरुषः: ‘नीलैः आलकैः विभूषितम्’

• रक्तपादाम्बुजतलम्: with red lotus-like soles of the feet
• रक्तपादाम्बुजतलम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: रक्त-पाद-अम्बुज-तल (प्रातिपदिक); रक्त (adj) + पाद (noun) + अम्बुज (noun) + तल (noun)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः: ‘रक्तं पादाम्बुजस्य तलम्’ (having red soles like lotus-feet)

• सुरक्तकरपल्लवम्: with very red, tender hands
• सुरक्तकरपल्लवम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सु-रक्त-कर-पल्लव (प्रातिपदिक); सु (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद) + रक्त (adj) + कर (noun) + पल्लव (noun)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः: ‘सुरक्तौ करौ पल्लववत्’

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator in Prabhāsa Khaṇḍa context; traditionally Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: Close iconographic focus: Devī is gentle, two-eyed and two-armed, adorned with dark-blue curls; her lotus-feet soles are red; her tender hands are richly crimson—an intimate, worship-ready portrait.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess’s beauty is not merely aesthetic; it signifies auspiciousness, gentleness, and accessibility to devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha-kṣetra in Prabhāsa, where Devī’s serene form is revealed to dispel fear.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse supports devotional visualization (dhyāna) through iconographic detail.