Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 105

Devanagari script

ततो बंधप्रमुक्तेन सिंहेनेव च लीलया । वीरभद्रेण दक्षस्य नाशार्थं रोम चोद्धुतम्

Transliteration

tato baṃdhapramuktena siṃheneva ca līlayā | vīrabhadreṇa dakṣasya nāśārthaṃ roma coddhutam

Translation

پھر ویر بھدر—گویا بندھن سے چھوٹا ہوا شیر، اور جیسے کھیل ہی کھیل میں—دکش کی ہلاکت کے ارادے سے اپنے بدن کے رونگٹے جھٹک اٹھا۔

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Temporal adverb/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; काल/अनन्तरार्थे (then/thereafter)

• बन्धप्रमुक्तेन: by (one) freed from bondage
• बन्धप्रमुक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: बन्ध (प्रातिपदिक) + प्र-मुच् (धातु)
• Form: तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गे; क्त-प्रत्ययान्त ‘प्रमुक्त’ (released); षष्ठी-तत्पुरुषः ‘बन्धात् प्रमुक्तः’

• सिंहेन: by a lion
• सिंहेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• इव: like/as
• इव: Sambandha (Comparison/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-वाचक-अव्ययम् (comparative particle)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• लीलया: playfully; with ease
• लीलया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लीला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• वीरभद्रेण: by Vīrabhadra
• वीरभद्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वीरभद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• दक्षस्य: of Dakṣa
• दक्षस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• नाशार्थम्: for destruction
• नाशार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: नाश (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (प्रयोजन/उद्देश्य), एकवचनम्; चतुर्थी-तत्पुरुषार्थे ‘नाशाय अर्थः’ = ‘for destruction’

• रोम: hair (body-hair)
• रोम: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• उद्धुतम्: was shaken/raised up
• उद्धुतम्: Kriya (Result state/क्रियाफल)
• Type: Verb
• Root: उद्-धू (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘was shaken/raised’

Speaker

Sārasvata (narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgādvāra (implied target) / Vastrāpatha-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience/interlocutor within the māhātmya (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Vīrabhadra, freed like a lion from bonds, shakes his body so that his hairs bristle and scatter—an omen of imminent destruction—while gaṇas surge behind him toward the sacrificial arena.

Characters & Entities

• Vīrabhadra
• Dakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma invites swift and overwhelming consequence; divine power is effortless even when it appears playful.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is praised in this verse; it continues the Dakṣa-yajña narrative within the Prabhāsa-kṣetra section.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.