Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 103

Devanagari script

वीरभद्र इति ख्यातं देवदेवसमन्वितम् । स जातमात्रो देवेशमुपतस्थे कृतांजलिः

Transliteration

vīrabhadra iti khyātaṃ devadevasamanvitam | sa jātamātro deveśamupatasthe kṛtāṃjaliḥ

Translation

وہ ‘ویر بھدر’ کے نام سے مشہور ہوا، دیوتاؤں کے ساتھ گھرا ہوا۔ پیدا ہوتے ہی اس نے دیوتاؤں کے اِیشور کے حضور ہاتھ جوڑ کر ادب سے حاضری دی۔

Word by Word

• वीरभद्रः: Vīrabhadra
• वीरभद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीर-भद्र (प्रातिपदिक; वीर + भद्र)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus/so called
• इति: Sambandha (Marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक (quotative particle)

• ख्यातम्: known as
• ख्यातम्: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ख्या + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), ‘known/called’

• देवदेवसमन्वितम्: accompanied by the god of gods
• देवदेवसमन्वितम्: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: देव-देव-समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; देव + देव + समन्वित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• जातमात्रः: just born
• जातमात्रः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: जात-मात्र (प्रातिपदिक; जात + मात्र)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• देवेशम्: the Lord of gods
• देवेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव-ईश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उपतस्थे: attended upon/approached
• उपतस्थे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-स्था (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• कृताञ्जलिः: with hands folded
• कृताञ्जलिः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृत-अञ्जलि (प्रातिपदिक; कृत + अञ्जलि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (gesture)

Speaker

Sārasvata (narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience/interlocutor within the māhātmya (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Vīrabhadra newly manifested, surrounded by devas and gaṇas, stands with folded hands before the Lord, the contrast of terrifying form and perfect reverence emphasized.

Characters & Entities

• Vīrabhadra
• Deveśa (Śiva)
• Devas (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even immense power is grounded in humility and obedience to the divine source—service (sevā) precedes action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within the Prabhāsa-kṣetra section; it primarily narrates Vīrabhadra’s manifestation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it highlights the gesture of añjali (folded hands) as devotional conduct.