Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

द्वारावत्यां कुरुक्षेत्रे योगाभ्यासेन ये मृताः । हरिरित्यक्षरं मृत्यौ येषां ते स्वर्गगामिनः

Transliteration

dvārāvatyāṃ kurukṣetre yogābhyāsena ye mṛtāḥ | harirityakṣaraṃ mṛtyau yeṣāṃ te svargagāminaḥ

Translation

جو دواراوَتی یا کوروکشیتر میں یوگ کے سادھن سے جان دیتے ہیں، اور جن کے لبوں پر موت کے وقت ‘ہری’ کا اَکشَر ہو—وہ سوَرگ کو جاتے ہیں۔

Word by Word

• द्वारावत्याम्: in Dvaravati
• द्वारावत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारावती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• कुरुक्षेत्रे: in Kurukshetra
• कुरुक्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुरूणां क्षेत्रम्)

• योगाभ्यासेन: by the practice of yoga
• योगाभ्यासेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + अभ्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (योगस्य अभ्यासः)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक

• मृताः: died
• मृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक-कर्तरि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• हरिः: Hari
• हरिः: Karma (Object/कर्म) (जप्य-शब्दरूपेण)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• अक्षरम्: the syllable/word
• अक्षरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• मृत्यौ: at the time of death
• मृत्यौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• येषाम्: of whom
• येषाम्: Shashthi-Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; सम्बन्धसूचक

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; निर्देशार्थक

• स्वर्गगामिनः: go to heaven
• स्वर्गगामिनः: Predicate/Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + गामिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः

Speaker

Narrative voice within Vastrāpathakṣetra-māhātmya (attribution uncertain from snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvāravatī; Kurukṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A yogin at Kurukṣetra or a devotee at Dvārakā lies at life’s end with calm gaze; the syllable ‘Hari’ appears as luminous akṣara leaving the mouth; a pathway of light opens to svarga with devas welcoming.

Characters & Entities

• Dvāravatī (Dvārakā)
• Kurukṣetra
• Hari
• Yoga
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Yoga discipline and God-remembrance at death—especially the name ‘Hari’—are praised as liberating and heaven-leading.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvāravatī (Dvārakā) and Kurukṣetra are named as tīrthas associated with exalted spiritual results.

What ritualistic prescription is mentioned?

Practice of yoga (yogābhyāsa) and utterance/japa of ‘Hari’ at the time of death.