Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

भवत्कृतमिदं विश्वं विश्वस्मिन्वर्तते बलिः । छद्मना नैव गृह्णन्ति साधवो ये महेश्वर

Transliteration

bhavatkṛtamidaṃ viśvaṃ viśvasminvartate baliḥ | chadmanā naiva gṛhṇanti sādhavo ye maheśvara

Translation

یہ کائنات تمہاری ہی بنائی ہوئی ہے اور بلی اسی کائنات میں رہتا ہے۔ اے مہیشور! جو سچے نیک ہیں وہ فریب سے کبھی قبول نہیں کرتے۔

Word by Word

• भवत्कृतम्: made by you
• भवत्कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भवत् (प्रातिपदिक) + कृत (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भवता कृतम् = ‘by you made’)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• विश्वम्: universe, world
• विश्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• विश्वस्मिन्: in the universe
• विश्वस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (अधिकरण)

• वर्तते: exists, is present, remains
• वर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• बलिः: Bali
• बलिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• छद्मना: by disguise, by deceit
• छद्मना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: छद्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (करण)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• गृह्णन्ति: accept, take
• गृह्णन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• साधवः: the righteous, good people
• साधवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (सम्बन्धक)

• महेश्वर: O Maheshvara
• महेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन

Speaker

Bāṇa (addressing the Lord)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A moralist voice addresses Mahēśvara/Jagadīśvara: the universe is yours and Bali is within it; yet the truly virtuous do not take by disguise—depicting a solemn ethical confrontation in a yajña hall.

Characters & Entities

• Maheśvara (as an honorific address to the Lord here)
• Bali
• Universe (Viśva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma values transparent righteousness; the verse challenges ‘deceptive taking’ and upholds truth as the mark of sādhus.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is embedded in the Vastrāpathakṣetra Māhātmya of Prabhāsa Khaṇḍa, a pilgrimage-centered portion of the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction; the emphasis is ethical—how gifts should be received in conformity with dharma.