Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

Devanagari script

पीतावशेषं पीयूषं सत्यलोके धृतं सुरैः । अहोतिकुटिला देवाः कस्माच्छेषं न दीयते

Transliteration

pītāvaśeṣaṃ pīyūṣaṃ satyaloke dhṛtaṃ suraiḥ | ahotikuṭilā devāḥ kasmāccheṣaṃ na dīyate

Translation

پینے کے بعد بچا ہوا پیوش دیوتاؤں نے ستیہ لوک میں سنبھال رکھا ہے۔ ہائے، دیوتا کتنے مکار و کج رو ہیں! باقی حصہ ہمیں کیوں نہیں دیا جاتا؟

Word by Word

• पीत: drunk
• पीत: Visheshana (of avaśeṣam)
• Type: Adjective
• Root: पा (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समासपूर्वपद

• अवशेषम्: the remainder
• अवशेषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अवशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पीयूषम्: nectar
• पीयूषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पीयूष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अवशेषस्य विशेष्य/अपादान-भावेन (remainder of nectar)

• सत्यलोके: in Satyaloka
• सत्यलोके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सत्यलोक (प्रातिपदिक)
• Form: समास: सत्य + लोक (षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• धृतम्: kept/held
• धृतम्: Kriya (predicate, passive sense)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि (kept/held)

• सुरैः: by the gods
• सुरैः: Karana/Agent-instrument (by the gods)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• अहो: alas!/oh!
• अहो: Sambandha (exclamation)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: विस्मयादि-निपात (exclamation)

• अति: very/excessively
• अति: Sambandha (intensifier)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (intensifier)

• कुटिलाः: crooked/devious
• कुटिलाः: Visheshana (of devāḥ)
• Type: Adjective
• Root: कुटिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• कस्मात्: from what reason?/why
• कस्मात्: Hetu/Apadana (cause/whence)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन; प्रश्नार्थ

• शेषम्: the remainder
• शेषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• दीयते: is given
• दीयते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (is given)

Speaker

Narrator quoting the aggrieved Daitya/Asura side (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (narrative frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Dānavas lament that leftover nectar is stored in Satyaloka; above, a serene Brahmaloka with guarded amṛta; below, agitated Dānavas accusing Devas of craftiness.

Characters & Entities

• Satyaloka
• Devas
• Amṛta/Pīyūṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Attachment to entitlement breeds grievance; Purāṇic ethics stress merit and divine order over demand.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha-frame is Vastrāpatha-kṣetra in Prabhāsa; this verse supplies mythic backdrop rather than topography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.