Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 202

Devanagari script

करकं जलपूर्णं तु कर्त्तव्यं पात्रसंयुतम् । हविष्यान्नं तु कर्त्तव्यं दीपः कार्यो विधानतः

Transliteration

karakaṃ jalapūrṇaṃ tu karttavyaṃ pātrasaṃyutam | haviṣyānnaṃ tu karttavyaṃ dīpaḥ kāryo vidhānataḥ

Translation

پانی سے بھرا ہوا کَرَک (گھڑا) مناسب برتن کے ساتھ رکھنا چاہیے۔ ہَوِشْیَ اَنّ (نذر کا کھانا) تیار کیا جائے، اور قاعدے کے مطابق چراغ پیش کیا جائے۔

Word by Word

• करकम्: a water-pot (vessel)
• करकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: करक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• जलपूर्णम्: filled with water
• जलपूर्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जल (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जल-पूर्ण = ‘filled with water’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to करकम्)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय

• कर्त्तव्यम्: should be made
• कर्त्तव्यम्: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + तव्यत् (कृत्) → कर्तव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तव्यत्-प्रत्यय (gerundive: ‘to be made/done’)

• पात्रसंयुतम्: accompanied by a (proper) vessel
• पात्रसंयुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पात्र (प्रातिपदिक) + संयुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (पात्र-सम्युत = ‘provided with a vessel/with a receptacle’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to करकम्)

• हविष्यान्नम्: havis-food (ritual meal)
• हविष्यान्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हविष्य (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (हविष्य-अन्न = ‘havis-food’, sacrificial diet); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तु: also/indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय

• कर्त्तव्यम्: should be prepared
• कर्त्तव्यम्: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + तव्यत् (कृत्) → कर्तव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तव्यत्-प्रत्यय

• दीपः: a lamp
• दीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कार्यः: should be made
• कार्यः: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + यत् (कृत्) → कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be made)

• विधानतः: according to the prescribed procedure
• विधानतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधान (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: तसिलान्त-अव्यय (adverb: ‘according to rule’)

Speaker

Sārasvata (narrator/ṛṣi)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (vrata-sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A small ritual space is arranged: a brimming water-pot with a vessel beside it, a plate of haviṣya food, and a steadily burning lamp illuminating the night worship.

Characters & Entities

• Vastrāpatha-kṣetra
• Prabhāsa
• dīpa (lamp)
• haviṣya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places yield fuller merit when visited with orderly worship—clean offerings, light, and disciplined observance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha-kṣetra in the Prabhāsa-khaṇḍa’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Keep a full water-pot with a vessel, prepare haviṣya food, and offer a lamp according to proper rite.