Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

सारस्वत उवाच । अथासौ वामनो विप्रो गत्वा रैवतके गिरौ । स्वर्णरेखानदीतोये स्नात्वाथ विधिपूर्वकम्

Transliteration

sārasvata uvāca | athāsau vāmano vipro gatvā raivatake girau | svarṇarekhānadītoye snātvātha vidhipūrvakam

Translation

سارَسوت نے کہا: پھر وہ وامن برہمن رَیوتک پہاڑ پر گیا۔ سُورن ریکھا ندی کے پانی میں غسل کرکے، اس نے مقررہ طریقے کے مطابق سب رسومات ادا کیں۔

Word by Word

• सारस्वतः: Sārasvata
• सारस्वतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सारस्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• अथ: then
• अथ: Discourse connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध/अनन्तरार्थक-अव्यय

• असौ: that (person)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• वामनः: Vāmana
• वामनः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वामन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• विप्रः: brāhmaṇa
• विप्रः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गत्वा (कृदन्त; √गम् (धातु) + त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• रैवतके: at Raivataka
• रैवतके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रैवतक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• गिरौ: on the mountain
• गिरौ: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• स्वर्णरेखा: of (the river) Svarṇarekhā
• स्वर्णरेखा: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ण-रेखा (प्रातिपदिक; स्वर्ण + रेखा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; कर्मधारयसमासः — ‘स्वर्णा रेखा’

• नदी: of the river
• नदी: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• तोये: in the water
• तोये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• स्वर्णरेखानदीतोये: in the water of the Svarṇarekhā river
• स्वर्णरेखानदीतोये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्णरेखा-नदी-तोय (प्रातिपदिक; स्वर्णरेखा + नदी + तोय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुषसमासः — ‘स्वर्णरेखानद्याः तोये’

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्नात्वा (कृदन्त; √स्ना (धातु) + त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• अथ: then
• अथ: Discourse connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध/अनन्तरार्थक-अव्यय

• विधिपूर्वकम्: according to proper rite
• विधिपूर्वकम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि-पूर्वक (प्रातिपदिक; विधि + पूर्वक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; क्रियाविशेषणम् (adverbial)

Speaker

Sārasvata

Characters & Entities

• Sārasvata
• Vāmana (vipra)
• Raivataka (mountain)
• Svarṇarekhā (river)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred travel becomes spiritually fruitful when joined with tīrtha-snāṇa and rites performed according to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mount Raivataka and the river Svarṇarekhā, presented as purifying pilgrimage locations within the Prabhāsa region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing in the river (snāna) followed by performing prescribed rites (vidhi-pūrvaka karma).