Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 111

तैलाभ्यंगो न कर्त्तव्यो न कार्यं गमनं क्वचित् । तीर्थसेवा प्रकर्त्तव्या तस्मिंश्चागमनं शुभम्

tailābhyaṃgo na karttavyo na kāryaṃ gamanaṃ kvacit | tīrthasevā prakarttavyā tasmiṃścāgamanaṃ śubham

تیل سے مالش نہ کی جائے اور کہیں اور آوارہ گردی کے لیے نہ جایا جائے۔ اسی تیرتھ کی خدمت کرنی چاہیے؛ اور اس تیرتھ کی طرف جانا مبارک ہے۔

तैल-अभ्यङ्गःoil-massage
तैल-अभ्यङ्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतैल (प्रातिपदिक) + अभ्यङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तैलस्य अभ्यङ्गः)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
कर्तव्यःshould be done
कर्तव्यः:
Vidhi (Injunction/विधि)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (gerundive: ‘to be done’)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
कार्यम्to be done
कार्यम्:
Vidhi (Injunction/विधि)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (gerundive)
गमनम्going, travel
गमनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
क्वचित्anywhere; at any time
क्वचित्:
Adhikarana (Scope/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक अव्यय (indefinite adverb: ‘anywhere/ever’)
तीर्थ-सेवाservice/attendance of the sacred place
तीर्थ-सेवा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + सेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तीर्थस्य सेवा)
प्रकर्तव्याshould be performed
प्रकर्तव्या:
Vidhi (Injunction/विधि)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) उपसर्ग प्र- + तव्यत् (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (gerundive: ‘to be done’)
तस्मिन्there; in that (place/time)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
and
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
आगमनम्coming; arrival
आगमनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआ-गम् (धातु) + अन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शुभम्auspicious
शुभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (आगमनम् इत्यस्य)

Sārasvata

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra tīrtha (Prabhāsa sphere)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim in simple attire refrains from comforts, stays near the tīrtha, and serves—sweeping steps, offering water, assisting other pilgrims—while the sacred shoreline/kshetra landscape frames the scene.

T
tīrtha
T
tailābhyaṅga

FAQs

A vow is strengthened by restraint and sacred focus—avoiding indulgence and directing one’s steps toward tīrtha and worship.

The text praises tīrtha-sevā within the Vastrāpathakṣetra context of Prabhāsa Khaṇḍa (the specific tīrtha is not named in this verse).

Avoid oil massage and unnecessary roaming; instead, go to and serve the tīrtha as an auspicious act.