Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 39

Devanagari script

आदित्याद्या ग्रहाः सर्वे काल मानेन योजिताः । आहुत्या प्लाविता मेघा वर्षंति हृषिता भुवि

Transliteration

ādityādyā grahāḥ sarve kāla mānena yojitāḥ | āhutyā plāvitā meghā varṣaṃti hṛṣitā bhuvi

Translation

سورج سے لے کر سبھی سیّارے وقت کے پیمانے کے مطابق چلتے ہیں۔ اور آہوتیوں سے بھرے بادل خوش ہو کر زمین پر برس پڑتے ہیں۔

Word by Word

• आदित्य-आद्याः: beginning with the Sun (i.e., the Sun etc.)
• आदित्य-आद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (ग्रहाः इति)

• ग्रहाः: planets
• ग्रहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (ग्रहाः)

• काल-मानेन: by the measure of time
• काल-मानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक) + मान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; साधनम्/करणम्

• योजिताः: are arranged/assigned
• योजिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय-विशेषणम् (ग्रहाः)

• आहुत्या: by oblation
• आहुत्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आहुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• प्लाविताः: flooded/filled (with water)
• प्लाविताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्लु (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (मेघाः)

• मेघाः: clouds
• मेघाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मेघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• वर्षन्ति: rain
• वर्षन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• हृषिताः: delighted
• हृषिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भावे/कर्तरि); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (मेघाः)

• भुवि: on the earth
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भूमि-सम्बद्ध)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

Speaker

Nārada (contextual, descriptive continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: the Sun and grahas moving in orderly arcs; below, a yajña fire with priests offering ghee; above, clouds swelling from the oblations and raining joyfully on green earth and crops.

Characters & Entities

• Āditya (Sun)
• Grahāḥ (planets)
• Kāla (Time)
• Megha (clouds)
• Yajña (sacrifice)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma sustains the cosmos: time-order governs the heavens, and sacrificial righteousness nourishes the earth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The prosperity imagery supports the sanctity of Vastrāpathakṣetra within Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yajña/āhuti is implied as the righteous act linked to rainfall and well-being.