Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

क्षेत्रतीर्थप्रभावं च प्रसादात्तव शंकर । श्रुतं सविस्तरं सर्वमिदं त्वदुदितं मया

Transliteration

kṣetratīrthaprabhāvaṃ ca prasādāttava śaṃkara | śrutaṃ savistaraṃ sarvamidaṃ tvaduditaṃ mayā

Translation

اے شنکر! تیری کرپا سے میں نے اس مقدس کھیتر اور اس کے تیرتھوں کی تاثیر تفصیل سے سن لی—جو کچھ تو نے فرمایا، وہ سب میں نے سن لیا۔

Word by Word

• क्षेत्रतीर्थप्रभावम्: the power/glory of the sacred place and ford
• क्षेत्रतीर्थप्रभावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र + तीर्थ + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (क्षेत्रस्य तीर्थस्य प्रभावः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• प्रसादात्: from (your) grace
• प्रसादात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• शंकर: O Śaṅkara
• शंकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• श्रुतम्: heard
• श्रुतम्: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: श्रु (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (heard)

• सविस्तरम्: in detail
• सविस्तरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गसदृश 'स' = 'सहित' (with)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देशक सर्वनाम

• त्वत्-उदितम्: spoken by you
• त्वत्-उदितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक; उद्+वद्/उद्+इ (धातु) से 'उदित' = said/uttered)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्वया/तव उदितम् = uttered by you)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

Speaker

Listener/devotee addressing Śiva (Śaṅkara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (and its tīrthas)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaṅkara (as addressee)

Visual Art Cues

Scene: A devotee (or sage) with folded hands addresses Śaṅkara; Śiva sits in calm teaching posture near a sacred landscape marker (river/ghat/linga), indicating the completion of instruction.

Characters & Entities

• Śaṅkara
• kṣetra
• tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True understanding of a tīrtha’s greatness is framed as arising through divine grace and faithful listening (śravaṇa).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha-kṣetra and its associated tīrthas in the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied practice: śravaṇa (devotional hearing) of the māhātmya; no explicit vow or rite is stated in this verse.