Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

Devanagari script

दामोदरेति ये नूनं स्मरंतो यत्र तत्र हि । ते वसंति हरेर्गेहं न सरंति कदाचन

Transliteration

dāmodareti ye nūnaṃ smaraṃto yatra tatra hi | te vasaṃti harergehaṃ na saraṃti kadācana

Translation

یقیناً جو لوگ ‘دامودر’ کے نام کا سمرن کرتے ہیں—جہاں کہیں بھی ہوں—وہ ہری کے گھر میں بسے رہتے ہیں اور کبھی اس حالت سے گرتے نہیں۔

Word by Word

• दामोदरेति: “(saying) ‘Dāmodara’”
• दामोदरेति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: दामोदर (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: इति-शब्दः (उद्धरणसूचक-अव्ययम्, quotative particle); दामोदर-शब्दस्य उद्धरणम्

• ये: who (those who)
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; relative pronoun

• नूनम्: surely, indeed
• नूनम्: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्ययम् (particle of certainty)

• स्मरन्तः: remembering
• स्मरन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः (present active participle); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (correlative adverb: there)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic/causal particle)

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; demonstrative pronoun

• वसन्ति: dwell, reside
• वसन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकालः), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्

• हरेः: of Hari
• हरेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी (6th) एकवचनम् (genitive)

• गेहम्: house, abode
• गेहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गेह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम् (accusative)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation)

• सरन्ति: go, move, depart
• सरन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकालः), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्

• कदाचन: ever, at any time
• कदाचन: Sambandha (Temporal modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचन (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (ever/at any time)

Speaker

Bhadra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāma-tīrtha of Dāmodara (conceptual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Parapuraṃjaya (interlocutor)

Visual Art Cues

Scene: A devotee, wherever situated—forest, city, seashore—remembers ‘Dāmodara’; a luminous doorway to Hari’s abode appears symbolically, indicating unfailing spiritual residence.

Characters & Entities

• Dāmodara
• Hari (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Name-remembrance (smaraṇa) of the Lord is a portable tīrtha: devotion itself carries one toward Hari’s abode and steadfastness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

While the context is Dāmodara-tīrtha, the verse universalizes the merit through Dāmodara nāma-smaraṇa anywhere.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa/japa of the divine name ‘Dāmodara’.