Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

यस्मिन्मासे दिने यस्मिंस्तीर्थे यस्मिन्क्रमान्नरैः । अक्षयं सेव्यते स्वर्गस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत

Transliteration

yasminmāse dine yasmiṃstīrthe yasminkramānnaraiḥ | akṣayaṃ sevyate svargastanmamācakṣva suvrata

Translation

کس مہینے، کس دن، کس تیرتھ میں، اور لوگوں کے کس عمل و ریاضت سے سُوَرگ کا پھل اَکشَی (لازوال) ہو جاتا ہے؟ اے نیک عہد والے، مجھے وہ بتائیے۔

Word by Word

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक (relative)

• मासे: in (a) month
• मासे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• दिने: on (a) day
• दिने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• तीर्थे: at (a) sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• क्रमात्: in due order; step by step
• क्रमात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थे (ablative of manner/source)

• नरैः: by men
• नरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (Plural)

• अक्षयम्: imperishable; inexhaustible
• अक्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying svarga)

• सेव्यते: is resorted to/attained/served
• सेव्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

• स्वर्गः: heaven
• स्वर्गः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृस्थानी (in passive, logical object)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; निर्देश (that)

• मम: to me / of me
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• आचक्ष्व: tell; explain
• आचक्ष्व: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-चक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• सुव्रत: O one of good vows
• सुव्रत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु-व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: समासः कर्मधारयः (सु + व्रत); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Gaja

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra (questioned as locus for akṣaya-phala)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhadra

Visual Art Cues

Scene: Gaja gestures as if enumerating: month, day, tīrtha, and sequence; Bhadra listens thoughtfully. Behind them, a symbolic wheel of time (kāla-cakra) and a map-like suggestion of multiple tīrthas conveys the question about akṣaya heaven.

Characters & Entities

• Gaja
• Bhadra
• Tīrtha
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit depends on sacred time (māsa/dina), sacred place (tīrtha), and right observance (krama).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The inquiry is aimed at identifying the specific tīrtha within the Vastrāpathakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

A request for the correct krama (procedure/vrata) tied to month, day, and tīrtha; details follow in subsequent verses.