Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 364

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संवर्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्षष्ट्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye saṃvarteśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catuṣṣaṣṭyuttaratriśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری اسکند مہاپُران کی اکیاسی ہزار شلوکوں والی سنہتا کے ساتویں پرَبھاس کھنڈ کے پہلے حصے ‘پرَبھاس کْشیتر ماہاتمیہ’ میں ‘سمورتیشور کے ماہاتمیہ کی توصیف’ کے نام سے ۳۶۴واں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्ति-बोधक (quotative/end marker)

• श्रीस्कान्दे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् स्कान्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कर्मधारय

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (version) of eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याम्) — ‘in the (collection) of 81,000’

• संहितायाम्: in the saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम् (ordinal)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the ‘Māhātmya of the Prabhāsa sacred field’
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष-परम्परा (प्रभासस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• संवर्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of Saṃvarteśvara’s greatness
• संवर्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Topic/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संवर्तेश्वर + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-परम्परा (संवर्तेश्वरस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named; called
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (naming particle)

• चतुष्षष्ट्युत्तरत्रिशततमः: the three-hundred-and-sixty-fourth
• चतुष्षष्ट्युत्तरत्रिशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुःषष्टि + उत्तर + त्रिशत + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्; तत्पुरुष-समास (चतुःषष्ट्या उत्तरः त्रिशततमः)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṃvarteśvara (within Prabhāsakṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-like closing tableau: a sūta/paurāṇika narrator finishing a chapter, with a stylized title panel reading “Saṃvarteśvara-māhātmya,” and a distant silhouette of Prabhāsa’s coastal shrines.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra
• Saṃvarteśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It authenticates the completed teaching on Saṃvarteśvara’s site-glory within the Prabhāsa pilgrimage tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Saṃvarteśvara in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is the chapter colophon naming the māhātmya.