Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

अर्हणं च तदा चक्रुर्हरये सुरगङ्गया । वामपार्श्वे स्थितां पद्मामभिषेक्तुं समुद्यताम्

Transliteration

arhaṇaṃ ca tadā cakrurharaye suragaṅgayā | vāmapārśve sthitāṃ padmāmabhiṣektuṃ samudyatām

Translation

پھر انہوں نے دیو گنگا کے جل سے ہری کی واجب تعظیم و پوجا کی؛ اور پدما (لکشمی) کو اس کے بائیں پہلو میں کھڑی، اس کا ابھیشیک کرنے کو آمادہ دیکھا۔

Word by Word

• अर्हणम्: honouring/worship
• अर्हणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्हण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• चक्रुः: they did/performed
• चक्रुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• हरये: for Hari
• हरये: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (recipient)

• सुरगङ्गया: with the divine Gaṅgā
• सुरगङ्गया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (सुराणां गङ्गा)

• वामपार्श्वे: on the left side
• वामपार्श्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाम (प्रातिपदिक) + पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (वामं पार्श्वम्)

• स्थिताम्: standing/situated
• स्थिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पद्माम्’ विशेषण

• पद्माम्: Padmā (Lakṣmī)
• पद्माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्मा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• अभिषेक्तुम्: to anoint/bathe
• अभिषेक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: अभि-षिच् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), प्रयोजन (purpose)

• समुद्यताम्: ready/prepared
• समुद्यताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उद्-यम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पद्माम्’ विशेषण (ready/raised up)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (contextual attribution within Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (abhiṣeka context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sages offer arhaṇa to Hari; vessels of celestial Gaṅgā-water are raised; Lakṣmī at His left prepares to anoint Him, poised and radiant.

Characters & Entities

• Hari
• Suragaṅgā
• Padmā (Lakṣmī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent worship (arhaṇa) of Hari, performed with purity and devotion, becomes sanctified and auspicious through divine association.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā sacred region as presented in the Dvārakā-māhātmya of the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship and abhiṣeka—offering consecrated water (here, Suragaṅgā) in honor of Hari.