Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तीर्थराज नमस्तुभ्यं रत्नाकर महार्णव । गोमत्या सह गोविंद गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

Transliteration

tīrtharāja namastubhyaṃ ratnākara mahārṇava | gomatyā saha goviṃda gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te

Translation

اے تیرتھوں کے راجا! تجھے نمسکار—اے رتنوں کے خزانے، اے عظیم سمندر! اے گووند! گومتی کے ساتھ یہ ارغیہ قبول فرما؛ تجھے پرنام ہے۔

Word by Word

• तीर्थराज: O king of sacred places
• तीर्थराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तीर्थराज (प्रातिपदिक; तीर्थ + राजन्)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तीर्थस्य राजा)

• नमः: salutation
• नमः: Prayojaka/Discourse (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात (salutation particle)

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया? (न), चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; दान/नमस्कार-सम्प्रदान

• रत्नाकर: O ocean (mine of gems)
• रत्नाकर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: रत्नाकर (प्रातिपदिक; रत्न + आकर)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रत्नानाम् आकरः)

• महार्णव: O great ocean
• महार्णव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महार्णव (प्रातिपदिक; महत् + अर्णव)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; कर्मधारयः (महान् अर्णवः)

• गोमत्या: with Gomati (river)
• गोमत्या: Sahakari (Accompaniment/सहकारक)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सह-योगे सहकारक (instrumental of accompaniment)

• सह: together with
• सह: Sambandha (Association)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक-उपसर्ग/निपात (with)

• गोविंद: O Govinda
• गोविंद: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: गोविन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• गृहाण: accept
• गृहाण: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अर्घ्यम्: the offering (arghya)
• अर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• नमः: salutation
• नमः: Prayojaka/Discourse (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आशीर्लिङ्गवत्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (4th) एकवचन (ते = तुभ्यम्) / दत्तिवाचक; ‘नमोऽस्तु ते’ इत्यत्र सम्प्रदान

Speaker

Ritual reciter/devotee (mantra-voice prescribed in the text)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Samudra-tīrtha at Dvārakā with Gomatī-saṅgama

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A grand seascape: the ocean personified as a majestic deity rising from waves with gem motifs; Gomatī as a river-goddess beside him; a radiant Govinda presence implied/enshrined; a pilgrim offers ārghya at the sangam.

Characters & Entities

• Tīrtharāja
• Mahārṇava (Ocean)
• Ratnākara
• Gomatī
• Govinda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is approached as living divinity—river, ocean, and Govinda are honored together through worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gomatī river’s confluence with the ocean at Dvārakā (Gomatī–udadhi-saṅgama), praised as a supreme tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering arghya with salutations to the ocean-tīrtha and to Govinda along with the Gomatī.