Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

Devanagari script

अत ऊर्ध्वं महाभागाः सौख्यमोक्षप्रदायकाः यतोऽत्र ते च पाषाणाः कृष्णचक्रेण चित्रिताः

Transliteration

ata ūrdhvaṃ mahābhāgāḥ saukhyamokṣapradāyakāḥ yato'tra te ca pāṣāṇāḥ kṛṣṇacakreṇa citritāḥ

Translation

پس اے نہایت بخت والو! اس کے بعد یہ (پتھر) سکھ اور موکش دینے والے ہیں؛ کیونکہ یہاں وہ سنگِ پارہ کرشن کے چکر سے نقش و نگار کیے گئے ہیں۔

Word by Word

• अतः: therefore/from this point
• अतः: Sambandha (Discourse adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: हेतौ/तस्मात्-अर्थे अव्ययम् (indeclinable; ‘therefore/from this’)

• ऊर्ध्वम्: further/upwards
• ऊर्ध्वम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययवत् (adverbial accusative; ‘upwards/further’)

• महाभागाः: the greatly fortunate ones
• महाभागाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचनम्; कर्मधारय-समासः (महान् भागः यस्य = very fortunate) (masc. nom. pl.)

• सौख्य-मोक्ष-प्रदायकाः: givers of happiness and liberation
• सौख्य-मोक्ष-प्रदायकाः: Visheshana (Adjectival to subject/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौख्य (प्रातिपदिक) + मोक्ष (प्रातिपदिक) + प्रदायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (सौख्यं मोक्षं च प्रददाति इति = giver of happiness and liberation) (masc. nom. pl.)

• यतः: because/for
• यतः: Sambandha (Causal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: हेतुवाचक-अव्ययम् (indeclinable; ‘because/whence’)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचनम्; सर्वनाम (pronoun; masc. nom. pl.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• पाषाणाः: stones
• पाषाणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाषाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचनम् (masc. nom. pl.)

• कृष्णचक्रेण: by Kṛṣṇa’s discus
• कृष्णचक्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया, एकवचनम्; तत्पुरुषः/कर्मधारय-भावः (कृष्णस्य चक्रेण / कृष्णं चक्रं = Kṛṣṇa’s discus) (neut. instr. sg.)

• चित्रिताः: are marked/inscribed
• चित्रिताः: Karma (Predicate participle/कर्म-भाव)
• Type: Adjective
• Root: चित्र् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचनम् (masc. nom. pl.; ‘marked/painted/inscribed’)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakratīrtha (with cakra-śilā/pāṣāṇa)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: ‘mahābhāgāḥ’—pilgrim audience

Visual Art Cues

Scene: Close view of dark shoreline stones etched with radiant cakra motifs; pilgrims bow and touch them; above, a subtle vision of Kṛṣṇa’s Sudarśana spinning as a cosmic seal, bathing the scene in light.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Cakra
• Pāṣāṇa (sacred stones)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Material objects become vessels of grace when sanctified by the Lord’s sign; contact with such sanctified markers is praised as liberating.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Cakratīrtha in Dvārakā, identified by stones marked with Kṛṣṇa’s Cakra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit veneration through recognizing and revering the Cakra-marked stones; explicit rites follow in subsequent verses.