Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

Devanagari script

श्रद्धाहीनं मन्त्रहीनं पात्रहीनमथापि वा । द्रव्यहीनं कालहीनं मनसः स्वास्थ्यवर्जितम्

Transliteration

śraddhāhīnaṃ mantrahīnaṃ pātrahīnamathāpi vā | dravyahīnaṃ kālahīnaṃ manasaḥ svāsthyavarjitam

Translation

(اگر رسم) بے شردھا ہو، بے منتر ہو، اور اہل پاتر سے خالی ہو؛ یا سامان و دَرویہ سے محروم ہو، مناسب وقت کے بغیر ہو، اور دل کی یکسوئی سے عاری ہو—

Word by Word

• श्रद्धाहीनम्: lacking faith
• श्रद्धाहीनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा-हीन (प्रातिपदिक; श्रद्धा + हीन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (श्राद्धम्/कर्म) इति विशेषणम्; श्रद्धया हीनम् इति तत्पुरुषः

• मन्त्रहीनम्: lacking mantras
• मन्त्रहीनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मन्त्र-हीन (प्रातिपदिक; मन्त्र + हीन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मन्त्रैः हीनम् इति तत्पुरुषः

• पात्रहीनम्: lacking a proper recipient/vessel
• पात्रहीनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पात्र-हीन (प्रातिपदिक; पात्र + हीन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पात्रेण/पात्रैः हीनम् इति तत्पुरुषः

• अथ: and then; also
• अथ: Discourse connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक

• अपि: even
• अपि: Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात

• वा: or
• वा: Discourse particle (option)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक निपात (disjunctive)

• द्रव्यहीनम्: lacking materials/wealth
• द्रव्यहीनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्रव्य-हीन (प्रातिपदिक; द्रव्य + हीन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्रव्येण हीनम् इति तत्पुरुषः

• कालहीनम्: lacking proper time (timing)
• कालहीनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काल-हीन (प्रातिपदिक; काल + हीन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कालेन हीनम् इति तत्पुरुषः

• मनसः: of the mind
• मनसः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• स्वास्थ्यवर्जितम्: devoid of mental well-being/steadiness
• स्वास्थ्यवर्जितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वास्थ्य-वर्जित (प्रातिपदिक; स्वास्थ्य + वर्जित)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) ‘वर्जित’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मनसः इति सम्बन्धः; स्वास्थ्येन वर्जितम् इति तत्पुरुषः

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī–Samudra Saṅgama (Dvārakā)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A sequence-like tableau showing obstacles: empty offering plate (dravya-hīna), absent priest/mantra scroll (mantra-hīna), anxious mind (manasaḥ asvasthya), and then the pilgrim approaching the luminous confluence for remedy.

Characters & Entities

• Śraddhā
• Mantra
• Pātra
• Dravya
• Kāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It lists the common deficiencies that weaken ritual performance, setting up the teaching that the tīrtha’s sanctity can still complete the offering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Gomatī–Udadhisaṅgama praise within Dvārakā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

It enumerates what is ideally required for śrāddha (faith, mantra, worthy recipient, resources, proper time, mental composure).