Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

कन्यादानं च यः कुर्याद्विद्यादानमथापि वा । गोमत्याः संगमे स्नात्वा याति ब्रह्मपदं नरः

Transliteration

kanyādānaṃ ca yaḥ kuryādvidyādānamathāpi vā | gomatyāḥ saṃgame snātvā yāti brahmapadaṃ naraḥ

Translation

جو شخص کنیا دان کرے، یا علم کا دان بھی کرے—گوماتی کے سنگم پر اشنان کر کے—وہ برہما پد (مقامِ برہمن) کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• कन्यादानम्: gift of a maiden (kanyā-dāna)
• कन्यादानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कन्यायाः दानम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम

• कुर्यात्: should do/perform
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• विद्यादानम्: gift of knowledge/education
• विद्यादानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विद्यायाः दानम्)

• अथ: then/also
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरबोधक-अव्यय (sequencing particle: then/now)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पबोधक-अव्यय (disjunctive: or)

• गोमत्याः: of the Gomati (river)
• गोमत्याः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• संगमे: at the confluence
• संगमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)

• याति: goes/attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (present indicative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ब्रह्मपदम्: the state/abode of Brahman
• ब्रह्मपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः पदम्)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya discourse context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomātī-saṅgama (Dvārakā)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Audience within Dvārakā-māhātmya

Visual Art Cues

Scene: On the riverbank after snāna, a teacher hands palm-leaf manuscripts to a student (vidyā-dāna) while a wedding rite proceeds nearby (kanyā-dāna); the confluence and temple spires frame the scene, suggesting ascent to brahmapada.

Characters & Entities

• Gomātī
• Brahmapada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

High dharmic gifts—family responsibility (kanyādāna) and wisdom-sharing (vidyādāna)—gain liberating potency when sanctified by tīrtha-bathing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gomātī-saṅgama connected to Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Gomātī-saṅgama, along with kanyādāna or vidyādāna.