Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

Devanagari script

माघस्नानं नरो भक्त्या गोमत्यां कुरुते तु यः । वैनतेयोदये नित्यं संतुष्टः सह भार्यया

Transliteration

māghasnānaṃ naro bhaktyā gomatyāṃ kurute tu yaḥ | vainateyodaye nityaṃ saṃtuṣṭaḥ saha bhāryayā

Translation

لیکن جو مرد بھکتی کے ساتھ گومتی میں ماہِ ماغھ کا اشنان کرتا ہے—ہر روز وینتیہ کے طلوع کے وقت، یعنی سورج نکلتے—وہ اپنی بیوی کے ساتھ قناعت و اطمینان میں (اس ستودہ ورت کو) پورا کرتا ہے۔

Word by Word

• माघस्नानम्: the Māgha-bath (ritual bath in Māgha)
• माघस्नानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (माघस्य स्नानम्)

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• गोमत्याम्: in the Gomati (river)
• गोमत्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; देश/स्थानाधिकरणम्

• कुरुते: does; performs
• कुरुते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट् (Present Indicative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेष/विरोध (indeed/but)

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• वैनतेयोदये: at the rise of Vainateya (Garuḍa)
• वैनतेयोदये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वैनतेय (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वैनतेयस्य उदये)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kāla (काल/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावे नपुंसक-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणम् (adverb: always)

• संतुष्टः: content; satisfied
• संतुष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-√तुष् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भावे (content/satisfied)

• सह: together with
• सह: Sahārtha (सहार्थ/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक उपपद (with)

• भार्यया: with (his) wife
• भार्यया: Sahārtha (सहार्थ)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सह’ इत्युपपदेन सह-तृतीया

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsa Khaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī (Dvārakā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa audience (viprendra-s)

Visual Art Cues

Scene: A devoted couple stands at the Gomatī at sunrise in Māgha, hands folded, then enters the water for a disciplined bath; the sun rises with Garuḍa imagery hinted (vaina­teyodaya).

Characters & Entities

• Gomatī
• Māgha
• Vainateya (Garuḍa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady, contented discipline—especially in sacred places—turns ordinary household life into a vow-filled path of merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gomatī river tīrtha in the Dvārakā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Daily sunrise bathing in the Gomatī during the month of Māgha, performed with devotion and contentment.