Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

प्रायश्चित्तानि चीर्णानि पापानां नाशनाय । द्वारकायाश्च माहात्म्यं येन विस्तारितं कलौ

Transliteration

prāyaścittāni cīrṇāni pāpānāṃ nāśanāya | dvārakāyāśca māhātmyaṃ yena vistāritaṃ kalau

Translation

گناہوں کے مٹانے کے لیے پرایَشچِت کیے جاتے ہیں؛ اسی طرح کلی یُگ میں اسی تعلیم کے ذریعے دوارکا کی عظمت پھیلائی اور معروف کی جاتی ہے۔

Word by Word

• प्रायश्चित्तानि: expiations / penances
• प्रायश्चित्तानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्

• चीर्णानि: performed
• चीर्णानि: Kriya-visheshana (Predicate participle/विधेय)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘performed’

• पापानाम्: of sins
• पापानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, षष्ठी विभक्तिः, बहुवचनम्

• नाशनाय: for destruction
• नाशनाय: Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, चतुर्थी विभक्तिः (dative/4th), एकवचनम्

• द्वारकायाः: of Dvārakā
• द्वारकायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, षष्ठी विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• माहात्म्यम्: the greatness (glory)
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• येन: by whom
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (contextual), तृतीया विभक्तिः, एकवचनम्

• विस्तारितम्: expanded / propagated
• विस्तारितम्: Kriya-visheshana (Predicate participle/विधेय)
• Type: Verb
• Root: स्तृ (धातु)
• Form: वि + स्तृ + णिच् (causative) + क्त (PPP): विस्तारित = caused to be spread/expanded; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• कलौ: in the Kali age
• कलौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of devotees carries manuscripts and announces Dvārakā’s māhātmya in marketplaces and temple courtyards; the act is portrayed as cleansing darkness of Kali with lamp-like knowledge.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kali-yuga, spreading and honoring the sacred greatness (māhātmya) of Dvārakā is upheld as a potent means aligned with the purpose of expiation—removing sin and restoring dharmic purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā—celebrated as a supremely meritorious sacred place (sthāna) within the Prabhāsa Khaṇḍa’s Dvārakā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the verse highlights the general dharmic function of prāyaścitta and the Kali-yuga efficacy of disseminating Dvārakā’s māhātmya.