Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 24

Devanagari script

कोटिलिंगं त्रिनेत्रं च देवं भृगुवनेचरम् । दीपेश्वरं महानादं देवं चैवाचलेश्वरम्

Transliteration

koṭiliṃgaṃ trinetraṃ ca devaṃ bhṛguvanecaram | dīpeśvaraṃ mahānādaṃ devaṃ caivācaleśvaram

Translation

کوٹی لِنگ، تین آنکھوں والے پروردگار، اور بھِرگو کے بن میں بسنے والا دیوتا؛ دیپیشور، مہاناد، اور اچلیشور—یہ شیو کے تیرتھ اور روپ یہاں گائے گئے ہیں۔

Word by Word

• कोटिलिङ्गम्: the Koṭiliṅga (name of a liṅga)
• कोटिलिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनां लिङ्गम्)

• त्रिनेत्रम्: the three-eyed one
• त्रिनेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि नेत्राणि यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भृगुवनेचरम्: the one who dwells/moves in Bhṛgu’s forest
• भृगुवनेचरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (भृगुवने चरः)

• दीपेश्वरम्: Dīpeśvara (Lord of Dīpa)
• दीपेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दीपस्य ईश्वरः)

• महानादम्: the great-sounding one
• महानादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् नादः यस्य/महानादः)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• अचलेश्वरम्: Acaleśvara (Lord of the mountain/immovable)
• अचलेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अचल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अचलस्य ईश्वरः)

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narration style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭiliṅga / Dīpeśvara / Acaleśvara (as invoked Śaiva tīrthas within the māhātmya)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim walks through a sacred grove (Bhṛgu-vana) where countless liṅgas appear like stones of light; a lamp-lit shrine (Dīpeśvara) glows at dusk; a mountain-temple (Acaleśvara) stands immovable; subtle sound-waves (Mahānāda) ripple through the sky.

Characters & Entities

• Koṭiliṅga
• Trinetra (Śiva)
• Bhṛguvana
• Dīpeśvara
• Mahānāda
• Acaleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It frames devotion through sacred naming—Śiva’s epithets and shrine-names become a guide to pilgrimage and remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭiliṅga and Bhṛguvana-associated Śiva are highlighted, alongside Dīpeśvara, Mahānāda, and Acaleśvara as revered Śaiva sites.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse is a tīrtha/Śiva-stuti list rather than a procedural injunction.