Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

उन्मीलिनीमनुप्राप्य ये प्रकुर्वंति जागरम् । निमिषार्द्धेन तत्पुण्यं गवां कोटिफलप्रदम्

Transliteration

unmīlinīmanuprāpya ye prakurvaṃti jāgaram | nimiṣārddhena tatpuṇyaṃ gavāṃ koṭiphalapradam

Translation

جو لوگ اُنمیلیِنی تِتھی کو پا کر جاگَرَن اختیار کرتے ہیں، انہیں آدھے نِمِش میں ایسا پُنّیہ ملتا ہے جو ایک کروڑ گایوں کے دان کے پھل عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• उन्मीलिनीम्: Unmīlinī (name of a tithi/observance)
• उन्मीलिनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उन्मीलिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• अनुप्राप्य: having attained
• अनुप्राप्य: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Verb
• Root: अनु + प्राप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; उपसर्गः अनु-; ‘having reached/obtained’

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• प्रकुर्वन्ति: perform
• प्रकुर्वन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्गः प्र-

• जागरम्: vigil, night-wake
• जागरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• निमिषार्द्धेन: by half a moment
• निमिषार्द्धेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: निमिष + अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (half of a moment)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; ‘पुण्यम्’ इति विशेषण

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• गवाम्: of cows
• गवाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• कोटिफलप्रदम्: granting the fruit of ten million (cows)
• कोटिफलप्रदम्: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: कोटि + फल + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; बहु-तत्पुरुषः (giving the fruit of a crore)

Speaker

Narrator (contextual; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unmīlinī (tithi-yoga)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devotee/sage audience in the Dvārakā-māhātmya discourse

Visual Art Cues

Scene: At the threshold of Unmīlinī, a devotee stays awake before Kṛṣṇa with a single lamp; behind him appears a vast herd of luminous cows dissolving into light, signifying go-dāna fruit gained in an instant.

Characters & Entities

• Unmīlinī
• jāgaraṇa
• go-dāna (cow-gift)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere devotion aligned with sacred time can yield immense merit, comparable to major acts of charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse highlights the Unmīlinī tithi; the surrounding chapter belongs to Dvārakā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing night-vigil (jāgaraṇa) when Unmīlinī occurs, even briefly.