Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

प्रद्युम्नः षड्भिरेवासौ लक्ष्मीं कांतिं ददाति च । सप्तभिर्बलदेवस्तु गोत्रकीर्तिविवर्द्धनः

Transliteration

pradyumnaḥ ṣaḍbhirevāsau lakṣmīṃ kāṃtiṃ dadāti ca | saptabhirbaladevastu gotrakīrtivivarddhanaḥ

Translation

چھ (بار) سے وہی پروردگار پردیومن ہیں، جو لکشمی اور کانتی (نور و جلال) عطا کرتے ہیں۔ سات (بار) سے وہ بلدیو ہیں، جو خاندان/گوتَر اور نیک نامی کو بڑھاتے ہیں۔

Word by Word

• प्रद्युम्नः: Pradyumna
• प्रद्युम्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• षड्भिः: with six (i.e., by six)
• षड्भिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: षट् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (संख्याशब्द), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• असौ: he/that one
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• लक्ष्मीम्: prosperity/fortune
• लक्ष्मीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• कान्तिम्: splendour/beauty
• कान्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• ददाति: gives
• ददाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• सप्तभिः: with seven (i.e., by seven)
• सप्तभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सप्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (संख्याशब्द), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• बलदेवः: Baladeva
• बलदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बलदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः बल + देव (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः, नामसमास)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha/Contrast (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (contrastive particle)

• गोत्रकीर्तिविवर्द्धनः: increaser of lineage and fame
• गोत्रकीर्तिविवर्द्धनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक) + कीर्ति (प्रातिपदिक) + विवर्धन (प्रातिपदिक; √वृध् (धातु) + वि- उपसर्ग, णिच्/ण्वुल्-प्रत्ययार्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः गोत्र-कीर्ति-विवर्द्धन (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘गोत्रस्य कीर्तेः विवर्द्धनः’)

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā-māhātmya narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (nāma-ucchāra fruits: Pradyumna/Baladeva)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pradyumna appears youthful and radiant, bestowing Lakṣmī and kānti; Baladeva stands strong with plough and mace, blessing a family line—ancestors behind, children ahead—symbolizing gotra and kīrti increase.

Characters & Entities

• Pradyumna
• Baladeva
• Lakṣmī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic path integrates worldly well-being (fortune, splendor, reputation) with devotion, presenting these as gifts sanctified by remembrance of the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, where the Lord’s vyūha-forms and their blessings are praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Counted Nāma-japa: sixfold for Pradyumna; sevenfold for Baladeva, with corresponding fruits.