Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

अन्नदानं तु यः कुर्य्याद्द्वारकायां तु तत्फलम् । नैव शक्नोम्यहं वक्तुं ब्रह्मा शेषमहेश्वरौ

Transliteration

annadānaṃ tu yaḥ kuryyāddvārakāyāṃ tu tatphalam | naiva śaknomyahaṃ vaktuṃ brahmā śeṣamaheśvarau

Translation

لیکن جو دوارکا میں اَنّ دان کرے، اس کا پھل میں بیان نہیں کر سکتا؛ نہ برہما، نہ شیش، نہ مہیشور اسے پوری طرح کہہ سکتے ہیں۔

Word by Word

• अन्नदानम्: gift of food
• अन्नदानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न-दान (प्रातिपदिक; अन्न + दान)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अन्नस्य दानम्)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle); विरोध/अन्वयार्थक

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यः (relative pronoun)

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्वारकायाम्: in Dvārakā
• द्वारकायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण (locative)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle); पुनरुक्त-बलार्थक

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (demonstrative)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• शक्नोमि: I am able
• शक्नोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शक् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• वक्तुम्: to speak
• वक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूप (infinitive)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेष-नाम

• शेष: Śeṣa
• शेष: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेष-नाम

• महेश्वरौ: the two great lords (Mahādeva and another)
• महेश्वरौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; विशेष-नाम (द्वौ)

Speaker

Unspecified in snippet (authoritative narrator voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas / assembly of inquirers

Visual Art Cues

Scene: A grand anna-sattra in Dvārakā: long lines of pilgrims being served steaming rice and lentils; above, subtle divine silhouettes of Brahmā, Śeṣa, and Maheśvara gesture in awe at the immeasurable merit.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Brahmā
• Śeṣa
• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Feeding others in a sacred place is a supreme dharma whose merit surpasses ordinary measure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, acclaimed as exceptionally merit-giving for acts of charity.

What ritualistic prescription is mentioned?

Annadāna—donating food to others while in Dvārakā.