Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

Devanagari script

गोमत्यां स तनुं त्यक्त्वा प्राप्तोऽसौ वैष्णवं पदम् । स्तूयमानः सुरेशानैर्गधर्वैः पुष्पवृष्टिभिः

Transliteration

gomatyāṃ sa tanuṃ tyaktvā prāpto'sau vaiṣṇavaṃ padam | stūyamānaḥ sureśānairgadharvaiḥ puṣpavṛṣṭibhiḥ

Translation

وہیں گومتی کے کنارے اس نے بدن چھوڑا اور ویشنو پد کو پا لیا۔ دیوتاؤں کے سرداروں اور گندھروؤں نے پھولوں کی بارش کے درمیان اس کی ستائش کی۔

Word by Word

• गोमत्याम्: in the Gomati
• गोमत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तनुम्: body
• तनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• प्राप्तः: attained
• प्राप्तः: Kriya (Resultant action)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• असौ: that one (he)
• असौ: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वैष्णवम्: Vaiṣṇava
• वैष्णवम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पदम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (Goal/object)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्तूयमानः: being praised
• स्तूयमानः: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु) + यमान (शानच्; कृदन्त)
• Form: वर्तमानकर्मणि कृदन्त (present passive participle; शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुरेशानैः: by the lords of the gods
• सुरेशानैः: Karana (Agent of praising/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर-ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणाम् ईशानाः), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• गन्धर्वैः: by the Gandharvas
• गन्धर्वैः: Karana (Agent of praising/करण)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• पुष्पवृष्टिभिः: with showers of flowers
• पुष्पवृष्टिभिः: Karana (Accompaniment/instrument)
• Type: Noun
• Root: पुष्प-वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (पुष्पाणां वृष्टिः), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Speaker

Vasiṣṭha (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī (Dvārakā)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: On the Gomatī bank, the rākṣasa’s body falls away like a discarded garment; a luminous subtle form rises toward a Vaikuṇṭha-like realm as devas and gandharvas sing; flowers rain from the sky.

Characters & Entities

• Gomatī River
• Vaiṣṇava-pada
• Devas
• Gandharvas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha connected to the Lord can grant final upliftment—depicting pilgrimage as a gateway to liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gomatī tīrtha at Dvārakā is central, portrayed as granting Vaiṣṇava attainment.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse describes the salvific fruit associated with the Gomatī.