Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

श्रीरंगं नैरृते भागे लोहदंडं तु पश्चिमे । नारसिंहानि वायव्ये कोकामुख्यं तथोत्तरे

Transliteration

śrīraṃgaṃ nairṛte bhāge lohadaṃḍaṃ tu paścime | nārasiṃhāni vāyavye kokāmukhyaṃ tathottare

Translation

جنوب مغربی حصے میں شری رنگ ہے؛ مغرب میں لوہ دَण्ड ہے۔ شمال مغرب میں نرسِمْہ کے تیرتھ ہیں اور شمال میں کوکامُکھْیہ ہے۔

Word by Word

• श्रीरङ्गम्: Śrīraṅga (place-name)
• श्रीरङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + रङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (sg.); तत्पुरुषः (श्रियाः रङ्गः/श्री-सम्बद्धः)

• नैरृते: in the southwestern
• नैरृते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नैरृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.) (नैरृते भागे)

• भागे: in the region/part
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.)

• लोहदण्डम्: Lohadaṇḍa (place-name; ‘iron staff’)
• लोहदण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोह (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (sg.); तत्पुरुषः (लोहस्य दण्डः)

• तु: and/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), विशेषार्थक

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.) (पश्चिमे दिशि)

• नारसिंहानि: Nārasiṃha shrines/places
• नारसिंहानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारसिंह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), बहुवचन (pl.)

• वायव्ये: in the northwest
• वायव्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वायव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.) (वायव्ये भागे/दिशि)

• कोकामुख्यम्: Kokāmukhya (place-name)
• कोकामुख्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोका (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (sg.); कर्मधारयः (मुख्यं कोका-सम्बद्धम्/कोका-नामकं मुख्यं स्थानम्)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• उत्तरे: in the north
• उत्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.) (उत्तरे दिशि)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the assembled sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīraṅga/Śrīraṅgam (referenced)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A four-direction panel: SW shows the reclining/enshrined Ranganātha at Śrīraṅgam with temple gopurams; W shows a rugged ‘Lohadaṇḍa’ marker (iron staff/pillar motif); NW shows fierce Narasiṃha icons; N shows a river-mouth or ‘mukha’ motif for Kokāmukhya.

Characters & Entities

• Śrīraṅga (Śrīraṅgam)
• Lohadaṇḍa
• Narasiṃha
• Kokāmukhya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Many forms of the Divine are anchored in specific places; knowing the kṣetra-map supports pilgrimage, remembrance, and reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śrīraṅga (Śrīraṅgam) and Narasiṃha-related kṣetras are highlighted within a directional schema.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse enumerates kṣetras rather than prescribing vows or offerings.