Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

सुधाशीकरगर्भेण पद्मकिंजल्कवायुना । न्यवीजयदिमां देवीं रुक्मिणीं कृष्णवल्लभाम्

Transliteration

sudhāśīkaragarbheṇa padmakiṃjalkavāyunā | nyavījayadimāṃ devīṃ rukmiṇīṃ kṛṣṇavallabhām

Translation

امرت جیسی بوندوں سے بھری اور کنول کے زرِگل کی خوشبو والی ہوا کے ساتھ، سمندر نے کرشن کی محبوبہ دیوی رُکمِنی کو نہایت نرمی سے جھلّا کیا۔

Word by Word

• सुधा-शीकर-गर्भेण: with (a breeze) containing drops of nectar
• सुधा-शीकर-गर्भेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुधा (प्रातिपदिक) + शीकर (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (सुधायाः शीकराः तेषां गर्भः इति)

• पद्म-किंजल्क-वायुना: with the wind carrying lotus pollen
• पद्म-किंजल्क-वायुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + किंजल्क (प्रातिपदिक) + वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (पद्मस्य किंजल्कः तस्य वायुः)

• न्यवीजयत्: fanned
• न्यवीजयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वीज् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः—नि; परस्मैपदम्

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम

• देवीम्: goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्

• रुक्मिणीम्: Rukmiṇī
• रुक्मिणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुक्मिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; विशेष्य-नाम

• कृष्ण-वल्लभाम्: beloved of Kṛṣṇa
• कृष्ण-वल्लभाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक) + वल्लभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (कृष्णस्य वल्लभा)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator in Dvārakā Māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā-samudra-tīra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Ocean sends a cool breeze laden with nectar-like droplets and lotus pollen, gently fanning the fainted Rukmiṇī like a divine attendant performing tender service.

Characters & Entities

• Rukmiṇī
• Kṛṣṇa
• Ocean (payo-nidhi)
• lotus (padma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In sacred places, even nature and cosmic powers serve dharma—divine compassion manifests as protection and soothing grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā’s sanctity is implied through the presence and service of cosmic beings like the Ocean within the Māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse is descriptive, emphasizing divine solace.