Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

पश्चिमस्य समुद्रस्य तीरमाश्रित्य वर्तते । अस्माच्च दिशि वायव्यां द्वारकाक्षेत्रमुत्तमम्

paścimasya samudrasya tīramāśritya vartate | asmācca diśi vāyavyāṃ dvārakākṣetramuttamam

‘وہ مغربی سمندر کے کنارے پر قائم ہے؛ اور یہاں سے شمال مغرب (وایویہ) سمت میں دوارکا کا نہایت اُتم مقدس کشتَر ہے۔’

पश्चिमस्यof the western
पश्चिमस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; विशेषणम्
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्
तीरम्shore, bank
तीरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
आश्रित्यhaving resorted to
आश्रित्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive), ‘having resorted to/after taking refuge’
वर्ततेexists, is situated
वर्तते:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
अस्मात्from this
अस्मात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
दिशिin the direction
दिशि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्
वायव्याम्in the north-western
वायव्याम्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणम् (दिशि इति)
द्वारकाक्षेत्रम्the Dvārakā sacred region
द्वारकाक्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वारकायाः क्षेत्रम्)
उत्तमम्excellent, supreme
उत्तमम्:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम् (क्षेत्रम् इति)

Divyavāṇī (Divine Voice)

Tirtha: Dvārakā-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Gautama, Nārada, and sages

Scene: A panoramic western coastline with waves and rocky shore; a luminous indication of the ‘uttama Dvārakā-kṣetra’ toward the north-west, perhaps shown as a distant temple spire or fortified city silhouette beyond dunes.

D
Dvārakā
W
Western Sea (Samudra)

FAQs

Pilgrimage is anchored in sacred geography: the Purāṇa maps devotion onto real directions and landscapes to guide seekers.

Dvārakā-kṣetra, described as the supreme sacred region on the western seacoast.

No explicit rite is stated; the verse functions as a directional/locational instruction for pilgrimage.