Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

अस्नातो वा नरः स्नातो जागरे समुपस्थिते । सर्वतीर्थाप्लुतो ज्ञेयस्तं दृष्ट्वा दिवमाव्रजेत्

Transliteration

asnāto vā naraḥ snāto jāgare samupasthite | sarvatīrthāpluto jñeyastaṃ dṛṣṭvā divamāvrajet

Translation

خواہ آدمی نے غسل کیا ہو یا نہ کیا ہو، جب جاگرن آ پہنچے تو اسے ایسا سمجھو گویا اس نے سب تیرتھوں میں اشنان کیا ہو؛ اسے دیکھ کر انسان سُوَرگ کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• अस्नातः: not bathed
• अस्नातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ + स्नात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-पूर्वक + ‘स्ना’ धातोः क्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्नातः: bathed
• स्नातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• जागरे: in the vigil (observance)
• जागरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘जागरण’ अर्थे

• समुपस्थिते: when (it) has arrived/present
• समुपस्थिते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उप-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)

• सर्वतीर्थाप्लुतः: as if bathed in all sacred places
• सर्वतीर्थाप्लुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + तीर्थ + आप्लुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वेषु तीर्थेषु आप्लुतः/स्नातः)

• ज्ञेयः: is to be known (as)
• ज्ञेयः: Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: कर्तव्य/विधेयार्थक कृदन्त (gerundive/यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• दिवम्: heaven
• दिवम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आव्रजेत्: should go (attain)
• आव्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya didactic style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nareśvara (king)

Visual Art Cues

Scene: A devotee arrives at the vigil unbathed; divine light marks him as ‘bathed in all tīrthas’; onlookers gain heaven by beholding such a sanctified person—depict as a haloed pilgrim amid a night vigil crowd.

Characters & Entities

• Tīrtha (all sacred places)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sacred vigil confers tīrtha-like purification and merit beyond physical bathing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, in the Prabhāsa Khaṇḍa’s Dvārakā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Participation in the jāgaraṇa (night vigil) is presented as a supreme purifier, comparable to bathing in all tīrthas.