Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 27

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखंडे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये द्वादशीजागरणस्य सर्वतोवरेण्यत्ववर्णनंनाम सप्तविंशतितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyā saptame prabhāsakhaṃḍe caturthe dvārakāmāhātmye dvādaśījāgaraṇasya sarvatovareṇyatvavarṇanaṃnāma saptaviṃśatitamo'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری اسکند مہاپُران کی اکیاسی ہزار شلوکوں والی سنہتا کے ساتویں پرابھاس کھنڈ میں، چوتھے دوارکا ماہاتمیہ حصے کے اندر، ‘دوادشی جاگرن کی ہمہ گیر برتری کی توصیف’ کے عنوان سے ستائیسواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उपसंहारार्थक-अव्यय (quotative/end marker)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘श्री’ उपपद-विशेषणेन कर्मधारयसमासः

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयसमासः

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगुसमासः (संख्यापूर्वकः)

• संहितायाः: of the saṃhitā
• संहितायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः)

• चतुर्थे: in the fourth
• चतुर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण

• द्वारकामाहात्म्ये: in the Dvārakā-māhātmya
• द्वारकामाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारका + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्वारकायाः माहात्म्यम्)

• द्वादशीजागरणस्य: of the Dvādaśī vigil
• द्वादशीजागरणस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी + जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (द्वादश्यां जागरणम्)

• सर्वतोवरेण्यत्ववर्णनम्: the description of being most excellent in every way
• सर्वतोवरेण्यत्ववर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्वतः + वरेण्यत्व + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (सर्वतः वरेण्यत्वस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नामनिर्देशार्थक-अव्यय (particle: ‘named/called’)

• सप्तविंशतितमः: twenty-seventh
• सप्तविंशतितमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सप्तविंशति + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक (27th)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Colophon / editorial closure (Purāṇic chapter-ending formula)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (within Prabhāsa-khaṇḍa frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-like closing tableau: devotees keeping a Dvādaśī night vigil with lamps, kīrtana, and tulasī garlands before Hari; a scribe’s colophon panel frames the scene, indicating chapter completion and the theme of universal excellence.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Dvārakā Māhātmya
• Dvādaśī-jāgaraṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon; it summarizes the chapter’s theme—praise of the Dvādaśī night-vigil as supremely meritorious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā Māhātmya is the contextual sacred-geography frame, though the line itself functions as a structural closing statement.

What ritualistic prescription is mentioned?

The chapter topic highlighted is Dvādaśī-jāgaraṇa (night vigil on Dvādaśī), described as universally excellent.