Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 93

इन्द्रद्युम्न तदाख्यातं माहात्म्यं द्वारकाभवम् । पुनरेव् प्रवक्ष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते

indradyumna tadākhyātaṃ māhātmyaṃ dvārakābhavam | punarev pravakṣyāmi yatte manasi varttate

اے اندر دیومن، دوارکا کی یہ مقدس عظمت بیان کر دی گئی۔ پھر بھی، جو کچھ تمہارے دل میں باقی ہے، میں اسے دوبارہ بیان کروں گا۔

इन्द्रद्युम्नO Indradyumna
इन्द्रद्युम्न:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootइन्द्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘आख्यातम्’ इति सह (that has been told)
आख्यातम्has been narrated
आख्यातम्:
Kriya (Predicative participle/कृदन्त)
TypeVerb
Rootआ + ख्या (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थं (told/declared)
माहात्म्यम्the greatness/glory
माहात्म्यम्:
Apposition (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘तत्’ इति समानाधिकरण
द्वारकाभवम्arising from/pertaining to Dvārakā
द्वारकाभवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वारकाभव (प्रातिपदिक; द्वारका + भव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘द्वारकायाः भवम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष; ‘माहात्म्यम्’ इति विशेषण
पुनःagain
पुनः:
Avyaya (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (again)
एवindeed
एव:
Avyaya (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (indeed/only)
प्रवक्ष्यामिI will explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यत्what/that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative ‘which/what’)
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic); ‘तव’
मनसिin (your) mind
मनसि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वर्ततेexists/abides
वर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate continuation into Adhyāya 25 where Mārkaṇḍeya speaks)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Indradyumna

Scene: A sage addresses King Indradyumna, concluding the praise of Dvārakā and inviting further questions; a calm hermitage or courtly assembly setting.

I
Indradyumna
D
Dvārakā

FAQs

Sacred teachings on a tīrtha should be heard repeatedly with attention; sincere curiosity is honored and clarified by the sage.

Dvārakā, the Vaiṣṇava sacred city associated with Śrī Kṛṣṇa.

No specific rite is prescribed here; it emphasizes continued listening/receiving the māhātmya.