Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Dvaraka Mahatmya›Adhyaya 22›Shloka 56
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 56

Devanagari script

द्वारावतीं विना विप्रा मुक्तिर्न प्राप्यते कलौ । पुराणसंहितामेतां कृतवान्बलिबन्धनः । ददौ स तु प्रसादेन पूर्वं मह्यं द्विजोत्तमाः

Transliteration

dvārāvatīṃ vinā viprā muktirna prāpyate kalau | purāṇasaṃhitāmetāṃ kṛtavānbalibandhanaḥ | dadau sa tu prasādena pūrvaṃ mahyaṃ dvijottamāḥ

Translation

اے برہمنو! کلی یُگ میں دواراوَتی (دوارکا) کے بغیر مکتی حاصل نہیں ہوتی۔ یہ پورانک سنہتا بلی بندھن (بلی کو باندھنے والے وشنو) نے مرتب کی، اور اسی نے کرپا سے پہلے مجھے عطا کی، اے دوِجوں میں افضل!

Word by Word
द्वारावतीम्Dvārāvatī (Dvārakā)
द्वारावतीम्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootद्वारावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विनाwithout
विना:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; उपपद-निपात (preposition) — द्वितीयया सह ‘without’
विप्राःO brāhmaṇas
विप्राः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रयोगः (addressing)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
प्राप्यतेis obtained
प्राप्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
कलौin Kali age
कलौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पुराणसंहिताम्the Purāṇa compendium
पुराणसंहिताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक) + संहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पुराणस्य संहिता)
एताम्this
एताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (demonstrative)
कृतवान्having composed/made
कृतवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्तवतुँ (कृदन्त)
Formक्तवतुँ-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बलिबन्धनःBali-binder (Viṣṇu)
बलिबन्धनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक) + बन्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बलेः बन्धनः) — विष्णोः नाम
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed, but
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय-निपात (particle: but/indeed)
प्रसादेनby grace, through favor
प्रसादेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
मह्यम्to me
मह्यम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन, बहुवचन; कर्मधारयः (उत्तमाः द्विजाः)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages/brāhmaṇas (contextual attribution)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārāvatī / Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (dvija-uttamāḥ)

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator addresses assembled brāhmaṇas, proclaiming Dvārāvatī as Kali-yuga’s mokṣa-gate; a divine figure identified as Balibandhana (Vāmana/Viṣṇu) is shown bestowing a palm-leaf Purāṇic compendium in an act of prasāda.

Characters & Entities
D
Dvārāvatī (Dvārakā)
V
Viṣṇu
B
Balibandhana (epithet of Viṣṇu)
B
Bali (implied by epithet)

FAQs

In Kali-yuga, Dvārakā is exalted as a decisive sacred support for liberation, emphasizing the saving power of holy place and divine grace.

Dvārāvatī (Dvārakā) is explicitly proclaimed as essential for mukti in Kali-yuga.

No specific rite is prescribed; it is a strong sthala-māhātmya assertion about Dvārakā’s necessity for liberation in Kali-yuga.

←Previous Verse
Next Verse→