Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

Devanagari script

स्नानगन्धादि वस्त्रैस्तु प्रभूतबलिभिस्तथा । गीतवादित्रघोषेण दीपजागरणेन च । तोषिता भीष्मकसुता सर्वान्कामान्प्रयच्छति

Transliteration

snānagandhādi vastraistu prabhūtabalibhistathā | gītavāditraghoṣeṇa dīpajāgaraṇena ca | toṣitā bhīṣmakasutā sarvānkāmānprayacchati

Translation

جب سنان، خوشبو اور دیگر نذرانوں، لباس، کثرت سے بلی/بھینٹ، گیت و ساز کی گونج، اور دیپوں کے ساتھ جاگَرَن سے بھیشمک کی دختر (رُکمِنی) خوش ہوتی ہے تو وہ سب مطلوبہ مقاصد عطا کرتی ہے۔

Word by Word

• स्नानगन्धादि: bath, perfumes, etc.
• स्नानगन्धादि: Adjectival (विशेषण-भाव)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + गन्ध (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (समाहार/‘etc.’ sense), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (contextually as qualifier of वस्त्रैः: ‘bath-perfume etc.’)

• वस्त्रैः: with garments; with cloths
• वस्त्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• तु: indeed; and; but
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• प्रभूतबलिभिः: with abundant offerings
• प्रभूतबलिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभूत (प्रातिपदिक) + बलि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘abundant offerings’), पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: and likewise
• तथा: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb/conjunction)

• गीतवादित्रघोषेण: by the sound of songs and instruments
• गीतवादित्रघोषेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गीत (प्रातिपदिक) + वादित्र (प्रातिपदिक) + घोष (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (गीत + वादित्र; ततः तत्पुरुष ‘घोष’), पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• दीपजागरणेन: by lamp-vigil; by keeping lamps and staying awake
• दीपजागरणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक) + जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘wakefulness with lamps/lamplight vigil’), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तोषिता: being pleased; satisfied
• तोषिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (भिष्मकसुता-शब्दस्य)

• भीष्मकसुता: Bhīṣmaka’s daughter (Rukmiṇī)
• भीष्मकसुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भीष्मक (प्रातिपदिक) + सुता (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘daughter of Bhīṣmaka’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; विशेषण (कामान्-शब्दस्य)

• कामान्: desires; wishes
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• प्रयच्छति: grants; bestows
• प्रयच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + यम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsa Khaṇḍa narration style in Māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rukmiṇī (Bhīṣmaka-sutā) worship in Dvārakā

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A festive temple night: devotees bathe and anoint with perfumes, offer garments and abundant bali, sing with instruments, and keep a lamp-vigil; Rukmiṇī, pleased, grants all desires.

Characters & Entities

• Rukmiṇī
• Bhīṣmaka
• Dīpa-jāgaraṇa
• Bali

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Joyful, devotional celebration—offerings, music, and lamp-vigil—pleases the देवी and yields auspicious fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā/Dvāravatī, within the Dvārakā Māhātmya’s description of Rukmiṇī worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ritual bathing and offerings (perfume, garments, bali), devotional music, and dīpa-jāgaraṇa (lamp vigil) as a festival-style worship.