Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 55

श्रीवासुदेव उवाच । यस्माद्विमुक्तिदं पुण्यं गोमत्युदधिसंगमम् । रुद्धं दुरात्मभिः पापैस्तस्मात्ते निहता मया

śrīvāsudeva uvāca | yasmādvimuktidaṃ puṇyaṃ gomatyudadhisaṃgamam | ruddhaṃ durātmabhiḥ pāpaistasmātte nihatā mayā

شری واسودیو نے فرمایا: “گومتی اور سمندر کا یہ پُنیہ سنگم مُکتی عطا کرتا ہے؛ مگر گناہگار بدروح لوگوں نے اسے روک رکھا تھا، اسی لیے میں نے اُنہیں ہلاک کیا۔”

श्रीवासुदेवःthe revered Vāsudeva
श्रीवासुदेवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + वासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘श्रीमान् वासुदेवः’ कर्मधारय
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यस्मात्because (from which)
यस्मात्:
Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सम्बन्धे हेतौ ‘because/from which’
विमुक्तिदम्granting liberation
विमुक्तिदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविमुक्ति + द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः ‘विमुक्तिं ददाति’
पुण्यम्holy, meritorious
पुण्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
गोमती-उदधि-संगमम्the confluence of the Gomati and the ocean
गोमती-उदधि-संगमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगोमती (नदी-नाम) + उदधि (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘गोमत्याः उदधेः संगमः’
रुद्धम्blocked
रुद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootरुध् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘blocked’
दुरात्मभिःby wicked ones
दुरात्मभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदुरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारय ‘दुष्ट आत्मा’
पापैःsinful
पापैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; दुरात्मभिः इति विशेषण
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभाववत् निपात-प्रयोगः; हेत्वर्थे ‘therefore’
तेfor you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; ‘to/for you’
निहताः(you all) are slain
निहताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + नि- (उपसर्ग)
Formक्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘slain’
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by me’

Śrī Vāsudeva

Tirtha: Gomatī–udadhi-saṅgama (Dvārakā)

Type: sangam

Listener: Māhātmya audience

Scene: Vāsudeva speaks with calm authority, gesturing toward the meeting of Gomati and the ocean; behind him the luminous confluence glows, while fallen obstructors lie as a warning against tīrtha-droha.

Ś
Śrī Vāsudeva
G
Gomatī
U
Udādhi (Ocean)
D
Daityas/evil beings (implied)

FAQs

Sacred tīrthas that grant liberation must be protected; obstructing holy access is a grave adharma, and divine power intervenes to uphold dharma.

The Gomati–ocean confluence (Gomatī-udadhi-saṅgama) in the Dvārakā sacred geography, praised as vimukti-dam (liberation-giving).

No direct rite is stated, but the verse implies the sanctity and salvific power of visiting/bathing at the Gomati–ocean confluence.