Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

द्वारपालाश्च के तत्र कः पूर्वं कश्च पृष्ठतः । पुरीयं सर्वतो दैत्य तिष्ठते केन पालिता

dvārapālāśca ke tatra kaḥ pūrvaṃ kaśca pṛṣṭhataḥ | purīyaṃ sarvato daitya tiṣṭhate kena pālitā

“وہاں دروازوں کے نگہبان کون ہیں؟ آگے کون کھڑا ہے اور پیچھے کون؟ اے دَیتی، یہ پوری نگری چاروں طرف سے کس کے ذریعے محفوظ ہے؟”

द्वारपालाःgatekeepers
द्वारपालाः:
Karta (Topic/कर्ता-प्रश्नविषय)
TypeNoun
Rootद्वार + पाल (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वारस्य पालाः)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (and)
केwho (are)
के:
Karta (Interrogative/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, बहुवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (locative adverb: there)
कःwho
कः:
Karta (Interrogative/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, एकवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
पूर्वम्in front / earlier
पूर्वम्:
Kriya-vishesana (Position/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formकाल/दिशावाचक-अव्ययम् (before/in front)
कःwho
कः:
Karta (Interrogative/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, एकवचनम्; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (and)
पृष्ठतःbehind
पृष्ठतः:
Kriya-vishesana (Position/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतः (अव्यय)
Formअव्ययम्; दिशावाचक (from behind/at the back)
पुरीयम्this city
पुरीयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा, एकवचनम्; इदम्-विशेषणार्थे ‘इयम्’ संलग्नार्थः (this city)
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Kriya-vishesana (Extent/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्ययम्; सर्वदिशावाचक (on all sides)
दैत्यO Daitya
दैत्य:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), संबोधन (Vocative), एकवचनम्
तिष्ठतेstands / remains
तिष्ठते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्
केनby whom
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (m./n.), तृतीया (3rd case/करण), एकवचनम्; प्रश्नवाचक
पालिताprotected
पालिता:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (past passive participle) — ‘(सा) पालिता’ (is protected)

Unspecified (a questioner addressing a Daitya; likely interlocutor in the Prahlāda dialogue context)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Prahlāda

Scene: Sages gesture toward an imagined city-plan, asking who stands at the front/back and who guards each side of Dvārakā’s gates.

D
Dvārakā
D
Daitya

FAQs

Holy places are upheld by divine order—protection and sanctity are maintained by appointed guardians, not merely by human power.

Dvārakā, the sacred city of Keśava/Kṛṣṇa, presented in the Dvārakā Māhātmya of the Prabhāsa Khaṇḍa.

None directly; the verse introduces an inquiry that leads into instructions about worship of the gate-guardians.