Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

भद्रतीर्थं ततो गच्छेत्सरस्त्रिभुवनार्चितम् । स्नानमात्रेण लभते तिलधेनुफलं नरः

Transliteration

bhadratīrthaṃ tato gacchetsarastribhuvanārcitam | snānamātreṇa labhate tiladhenuphalaṃ naraḥ

Translation

پھر بھدر تیرتھ جانا چاہیے، جو تینوں لوکوں میں پوجا گیا سرور ہے۔ وہاں صرف اسنان سے انسان تل دھینو دان کے برابر پُنّیہ پھل پاتا ہے۔

Word by Word

• भद्रतीर्थम्: Bhadra-tīrtha
• भद्रतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); कर्मधारयः—भद्रं तीर्थम्

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• सरः: to the lake
• सरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); छान्दस/पौराणिक-प्रयोगे रूपम् (सरः = सरसम्)

• त्रिभुवनार्चितम्: worshipped by the three worlds
• त्रिभुवनार्चितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + भुवन (प्रातिपदिक) + अर्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः—त्रिभुवनेन अर्चितम् (worshipped by the three worlds)

• स्नानमात्रेण: by mere bathing
• स्नानमात्रेण: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः—स्नानस्य मात्रया/मात्रेण (by mere bathing)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद

• तिलधेनुफलम्: the merit equal to (the gift of) a sesame-cow
• तिलधेनुफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक) + धेनु (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः—तिलधेनोः फलम् (fruit of gifting a sesame-cow)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

Speaker

Prahlāda (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhadra-tīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: pilgrims/brāhmaṇas (implied)

Visual Art Cues

Scene: A revered lake with pilgrims bathing at dawn; a symbolic ‘tiladhenu’ (cow made/represented with sesame offerings) appears as an iconographic motif near a small altar on the bank.

Characters & Entities

• Bhadra-tīrtha
• Tiladhenu
• Snāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity can magnify simple acts like bathing into merits comparable to renowned ritual charities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhadra-tīrtha (a revered lake in the Dvārakā Māhātmya itinerary).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna at Bhadra-tīrtha; its merit is equated with tiladhenu-dāna.