Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

स्थापितं शिवलिंगं च दृष्ट्वा लोकपितामहः । उवाच वचनं ब्रह्मा प्रीतः पुत्रांस्तदा द्विजाः

Transliteration

sthāpitaṃ śivaliṃgaṃ ca dṛṣṭvā lokapitāmahaḥ | uvāca vacanaṃ brahmā prītaḥ putrāṃstadā dvijāḥ

Translation

جب برہما، جو جہانوں کا پِتامہ ہے، نے درست طور پر قائم شدہ شِو لِنگ کو دیکھا تو دل سے خوش ہوا اور تب اُن دِوِج پُتروں (رِشیوں) سے کلام کیا۔

Word by Word

• स्थापितम्: placed, established
• स्थापितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्थापि (धातु √स्थाप्)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (agreeing with ‘शिवलिङ्गम्’)

• शिवलिङ्गम्: Śiva-liṅga
• शिवलिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य लिङ्गम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु √दृश्)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• लोकपितामहः: the grandsire of the world (Brahmā)
• लोकपितामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक + पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य पितामहः)

• उवाच: said, spoke
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु √वच्)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वचनम्: words, speech
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्री (धातु √प्री)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (qualifying ‘ब्रह्मा’)

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: Sambodhana/Addressed (Vocative sense)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तदा: then
• तदा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• द्विजाः: O twice-born (brāhmaṇas)
• द्विजाः: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (contextually संबोधनार्थे ‘हे द्विजाः’)

Speaker

Narrator (introducing Brahmā’s speech)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddheśvara-kṣetra (Dvārakā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā appears, four-faced and radiant, gazing upon the installed liṅga; sages stand respectfully as he prepares to speak, the atmosphere charged with auspicious authority.

Characters & Entities

• Brahmā
• Śiva-liṅga
• Ṛṣis (dvija)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Proper consecration of sacred symbols invites divine recognition; dhārmic acts receive higher approval.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śiva-liṅga site in Dvārakā that will be named Siddheśvara, along with its adjoining tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpanā (installation/consecration) is highlighted as a meritorious act endorsed by Brahmā.