Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

न वैधव्यं न दौर्भाग्यं न वंध्या न मृतप्रजा । विधिर्दृष्टो नरैर्यैस्तु कुले तेषां प्रजायते

Transliteration

na vaidhavyaṃ na daurbhāgyaṃ na vaṃdhyā na mṛtaprajā | vidhirdṛṣṭo narairyaistu kule teṣāṃ prajāyate

Translation

جن مردوں نے ودھی (برہما) کا دیدار کیا ہے، اُن کے خاندان میں نہ بیوگی ہوتی ہے، نہ بدقسمتی، نہ بانجھ پن، اور نہ اولاد کا زیاں۔

Word by Word

• न: not/no
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध (negation particle)

• वैधव्यम्: widowhood
• वैधव्यम्: Karta (Impersonal subject/स्थिति)
• Type: Noun
• Root: वैधव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; निषेध्यपदम्

• न: nor
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध

• दौर्भाग्यम्: misfortune
• दौर्भाग्यम्: Karta (Impersonal subject/स्थिति)
• Type: Noun
• Root: दौर्भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निषेध्यपदम्

• न: nor
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध

• वंध्या: a barren woman
• वंध्या: Karta (Impersonal subject/स्थिति)
• Type: Noun
• Root: वन्ध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; निषेध्यपदम्

• न: nor
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध

• मृतप्रजा: one whose children are dead
• मृतप्रजा: Karta (Impersonal subject/स्थिति)
• Type: Noun
• Root: मृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष): मृताः प्रजाः यस्याः सा; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निषेध्यपदम्

• विधिः: the rite/observance
• विधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन

• दृष्टः: observed/performed
• दृष्टः: Kriyā (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे भावः

• नरैः: by men/people
• नरैः: Karta (Agent in passive/कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन

• यैः: by whom
• यैः: Sambandha (Relative link)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधान/विरोधसूचक (particle: but/indeed)

• कुले: in the family
• कुले: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन

• प्रजायते: is born/arises
• प्रजायते: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + प्र- (उपसर्ग)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Narrative voice (contextual Purāṇic narrator; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vidhi-darśana (Brahmā) spot in Dvārakā-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims in Dvārakā approach a serene shrine/spot of Vidhi (Brahmā), offering flowers and water; the atmosphere conveys household auspiciousness—women with maṅgala-kalasha, families seeking blessings for progeny.

Characters & Entities

• Vidhi (Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred darśana is portrayed as protecting household welfare and ensuring continuity and well-being of lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā’s pilgrimage circuit, specifically the merit connected with beholding Vidhi (Brahmā).

What ritualistic prescription is mentioned?

Vidhi-darśana (beholding Brahmā) as an auspicious act within the yātrā.