Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

यदि तुष्टोऽसि भगवन्ननुग्राह्या वयं यदि । अस्माकमपि वार्ष्णेय कारयस्व सरोत्तमम्

Transliteration

yadi tuṣṭo'si bhagavannanugrāhyā vayaṃ yadi | asmākamapi vārṣṇeya kārayasva sarottamam

Translation

اگر آپ راضی ہیں، اے بھگوان—اور اگر ہم آپ کے فضل کے لائق ہیں—تو اے وارشنیہ، ہمارے لیے بھی ایک نہایت بہترین تالاب بنوا دیجیے۔

Word by Word

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक-अव्यय (if)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/भावे कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (pleased)

• असि: you are
• असि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• अनुग्राह्याः: worthy of grace
• अनुग्राह्याः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु + ग्रह् (धातु) + ण्यत् (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (ण्यत्/यत्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (fit to be favored)

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्त-शर्तार्थक (if indeed)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: Shashthi-sambandha (Possession/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (also/even)

• वार्ष्णेय: O Vārṣṇeya (O descendant of Vṛṣṇi)
• वार्ष्णेय: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वार्ष्णेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; वृष्णि-वंशज (descendant of Vṛṣṇi)

• कारयस्व: have (it) made; cause to make
• कारयस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) णिच् (प्रेरण)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (cause to be made)

• सरःउत्तमम्: the best lake
• सरःउत्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय (उत्तमं सरः)

Speaker

Gopīs

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Requested ‘Saroत्तम’ (a superior lake)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Sages/assembly

Visual Art Cues

Scene: The gopīs, humble yet intimate in devotion, plead with Kṛṣṇa to create a most excellent lake for them. Kṛṣṇa listens with compassionate composure; in the background, an envisioned lake takes form—steps, lotuses, and clear water symbolizing grace made tangible.

Characters & Entities

• Gopīs
• Kṛṣṇa (Bhagavān, Vārṣṇeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotees seek not only personal boons but enduring sacred institutions (tīrthas) that benefit many through the Lord’s grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A new ‘sarottama’ (excellent lake) is requested near the already-glorified Maya-saras in the Dvārakā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, the establishment of a tīrtha for future snāna and worship; no detailed rite is specified in this verse.