Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

सोपि वर्षशतंयावदात्ममानेन जीवति । पंचपचाशदादिष्टास्तस्य जातस्य वत्सराः

Transliteration

sopi varṣaśataṃyāvadātmamānena jīvati | paṃcapacāśadādiṣṭāstasya jātasya vatsarāḥ

Translation

وہ بھی اپنے ہی پیمانے کے مطابق سو برس جیتا ہے؛ اور جو پیدا ہوا ہے اس کے لیے پچپن برس (پہلے ہی) مقرر بتائے گئے ہیں۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle) — 'also/even'

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—द्विगु (शतं वर्षाणि)

• यावत्: as long as / up to
• यावत्: Desha-Kala (Extent/अवधि)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/संबन्ध-शब्द)
• Form: अव्यय; परिमाण/अवधि-वाचक (limit/extent marker)

• आत्ममानेन: by his own measure/standard
• आत्ममानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + मान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आत्मनः मानः)

• जीवति: lives
• जीवति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• पञ्चपञ्चाशत्: fifty-five
• पञ्चपञ्चाशत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + पञ्चाशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (पञ्चाशत्-शब्दानुसार), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (पञ्च च पञ्चाशत् च = 55)

• आदिष्टाः: are prescribed
• आदिष्टाः: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + दिश् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (वत्सराः इति) — 'appointed/ordained'

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• जातस्य: who is born / of the born one
• जातस्य: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: जात (प्रातिपदिक; √जन्-सम्भूत)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; विशेषणम् (तस्य इति सह)

• वत्सराः: years
• वत्सराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Sūta (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A sage instructs pilgrims beside a sacred map-scroll; behind them a subtle hourglass/time-wheel and a human life-line marked with segments, indicating ‘already allotted’ years.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life—human or divine—is bounded by measure; therefore one should not delay dharma, dāna, and tīrtha-sevā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it continues the chapter’s time-and-merit framing.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it discusses lifespan/years in a cosmological register.