Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

इति प्रोक्त्वान यामास वीरभद्रादिभिर्गणैः । ते सर्वे त्वरिता जग्मुः कैलासाच्छिववल्लभात्

Transliteration

iti proktvāna yāmāsa vīrabhadrādibhirgaṇaiḥ | te sarve tvaritā jagmuḥ kailāsācchivavallabhāt

Translation

یوں فرما کر شیو نے ویر بھدر کی قیادت میں گنوں کو روانہ کیا۔ وہ سب شیو کے محبوب دھام کیلاش سے فوراً تیزی سے نکل پڑے۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• प्रोक्त्वा: having said
• प्रोक्त्वा: Kriya-viseshana (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having said)

• यामास: went
• यामास: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद, perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन

• वीरभद्रादिभिः: by Vīrabhadra and others
• वीरभद्रादिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वीरभद्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (करण), बहुवचन; ‘वीरभद्र-आदि’ इति समास (ādi-tatpuruṣa: “Vīrabhadra and others”)

• गणैः: by the attendants/hosts
• गणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (करण), बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन (pronoun)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘ते’)

• त्वरिताः: hastened
• त्वरिताः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from त्वर्)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (hurried)

• जग्मुः: went
• जग्मुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद, perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन

• कैलासात्: from Kailāsa
• कैलासात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कैलास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (अपादान), एकवचन

• शिववल्लभात्: from Śiva’s beloved (place/person)
• शिववल्लभात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + वल्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (“Śiva’s beloved”)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa (as Śiva-dhāma framing Kedāra narrative)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: On snow-bright Kailāsa, Śiva’s command is issued; Vīrabhadra and gaṇas assemble and surge forth in swift formation, banners and weapons glinting, clouds parting as they depart.

Characters & Entities

• Śiva
• Vīrabhadra
• gaṇas
• Kailāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine order (īśvara-ājñā) operates through Śiva’s attendants; dharma is protected through swift, purposeful action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-khaṇḍa’s sacred field (Kedāra/Kedārnātha) forms the backdrop; Kailāsa is referenced as Śiva’s transcendental seat.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is narrative movement leading to the demonstration of Śiva’s grace and protection.