Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

प्रसंगेनानुपंक्षेण श्रद्वया च यदृच्छया । शिवभक्तिं प्रकुर्वन्ति ये वै ते यांति सद्गतिम्

Transliteration

prasaṃgenānupaṃkṣeṇa śradvayā ca yadṛcchayā | śivabhaktiṃ prakurvanti ye vai te yāṃti sadgatim

Translation

چاہے صحبت سے، کسی چھوٹے سے موقع سے، عقیدت سے یا محض اتفاقاً—جو لوگ سچ مچ شِو بھکتی اختیار کرتے ہیں، وہ سَدگتی کو پہنچتے ہیں۔

Word by Word

• प्रसङ्गेन: by occasion / incidentally
• प्रसङ्गेन: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन (Instrumental singular)

• अनुपङ्क्षेण: without effort / casually (lit. without side/without accompaniment)
• अनुपङ्क्षेण: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: अनुपङ्क्ष (प्रातिपदिक; rare)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextual); तृतीया विभक्ति एकवचन (Instrumental singular); दुर्लभ-शब्दः

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन (Instrumental singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• यदृच्छया: by chance
• यदृच्छया: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: यदृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन (Instrumental singular); अव्ययीभावार्थे 'by chance'

• शिव-भक्तिम्: devotion to Śiva
• शिव-भक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति एकवचन (Accusative singular); तत्पुरुषसमासः (शिवस्य भक्तिः)

• प्रकुर्वन्ति: they perform/do
• प्रकुर्वन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-उपसर्ग + √कृ (धातु)
• Form: लट् लकार (Present); प्रथमपुरुष बहुवचन (3rd person plural); परस्मैपदम्

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति बहुवचन (Nominative plural); सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपातः (indeed)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति बहुवचन (Nominative plural); correlative pronoun

• यान्ति: go/attain
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट् लकार (Present); प्रथमपुरुष बहुवचन (3rd person plural); परस्मैपदम्

• सत्-गतिम्: good state/destination
• सत्-गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति एकवचन (Accusative singular); कर्मधारयसमासः (सत् एव गतिः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedārakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A chance encounter at a Śiva shrine: travelers, a shepherd, and a passerby spontaneously bow; a subtle light indicates sadgati opening through simple devotion.

Characters & Entities

• Śiva
• Śiva-bhakti
• Sadgati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-bhakti is so meritorious that even a small, incidental beginning—supported by faith or good company—can lead to a blessed spiritual end.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa’s devotional framework is the setting; the verse supports Kedāra pilgrimage spirituality by emphasizing the fruit of Śiva-bhakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

No fixed ritual is mandated; it broadly recommends cultivating Śiva-bhakti through association (satsaṅga) and faith.