Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अन्नैश्चतुर्विधैः षड्भी रसैश्च परिपूरितम् । यदा संभुर्गंतुकामः कैलासं पर्वतं प्रति । तदा सर्वा विप्रपत्न्यो ह्यन्गच्छन्मुदान्विताः

Transliteration

annaiścaturvidhaiḥ ṣaḍbhī rasaiśca paripūritam | yadā saṃbhurgaṃtukāmaḥ kailāsaṃ parvataṃ prati | tadā sarvā viprapatnyo hyangacchanmudānvitāḥ

Translation

وہ پیالہ چار قسم کے کھانوں اور چھ ذائقوں سے بھر دیا گیا تھا۔ جب شَمبھو کوہِ کیلاش کی طرف روانہ ہونے کا ارادہ ہوا تو تمام برہمنوں کی بیویاں بھی خوشی سے سرشار ہو کر ساتھ چل پڑیں۔

Word by Word

• अन्नैः: with foods
• अन्नैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• चतुर्विधैः: of four kinds
• चतुर्विधैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (अन्नैः इति); द्विगु-समासः (चतुर्विधाः)

• षड्भिः: with six
• षड्भिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषणम् (रसैः इति)

• रसैः: with tastes/flavors
• रसैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• परिपूरितम्: completely filled
• परिपूरितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + पूर् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (भिक्षापात्रम् इत्यर्थे पूर्वश्लोकान्वयः)

• यदा: when
• यदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (relative: when)

• संभुः: Śambhu
• संभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गंतुकामः: desiring to go
• गंतुकामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + तुमुन् (infinitive base) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (संभुः इति); तत्पुरुष-समासः (गन्तुम् कामः)

• कैलासम्: Kailāsa
• कैलासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कैलास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पर्वतम्: mountain
• पर्वतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कैलासम् इति विशेष्यस्य अप्पोजिशन (apposition)

• प्रति: towards
• प्रति: Gati (Direction/गति)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/उपपद-अव्यय (towards)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (विप्रपत्न्यः इति)

• विप्रपत्न्यः: wives of brāhmaṇas
• विप्रपत्न्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (विप्रस्य पत्नी)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• अङ्गच्छन्: went
• अङ्गच्छन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; (पाठभेदः: अगच्छन्)

• मुदान्विताः: filled with joy
• मुदान्विताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुदा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (विप्रपत्न्यः इति); तत्पुरुष-समासः (मुदया अन्विताः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra–Kailāsa axis

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Śiva’s bowl brims with varied foods—fourfold preparations and all six tastes. Śiva turns to depart toward Kailāsa; brāhmaṇa wives follow in a joyful procession along a mountain path.

Characters & Entities

• Śambhu
• Kailāsa
• viprapatnyaḥ (wives of brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Joyful service and offering (anna) to the Lord is portrayed as a direct path of devotion and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra region (Kedāra-khaṇḍa context), with Kailāsa referenced as Śiva’s divine abode.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied is anna-upacāra/anna-dāna: offering complete meals embodying the six rasas (tastes).